بازخوانی میراث حکمت اشراق در آیین بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی

سهروردی؛ معمار پیوند میان عقل و شهود

محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، سهروردی را شخصیتی کم‌نظیر دانست که توانست میان حکمت، عرفان، فلسفه و معنویت پیوندی استوار برقرار کند. به گفته وی، حکمت اشراقی راهی برای بازگشت به حقیقت و نور الهی است که همچنان الهام‌بخش جویندگان معرفت است.

«سهروردی با نبوغ خود، فراتر از تقسیم‌بندی‌های معمول میان حکمت ایران باستان و فلسفه یونان قرار دارد و راهی تازه در اندیشه اسلامی بنیان نهاد.»

مانایی ایران در پرتو حکمت اشراق

حکمت‌الله ملاصالحی، استاد دانشگاه تهران، سهروردی را حلقه پیوند ایران باستان و ایران اسلامی خواند. وی معتقد است که آثار این حکیم، گواه خویشاوندی ژرف میان سنت‌های حکمی ایران باستان و آموزه‌های توحیدی اسلام است و نشان می‌دهد چگونه ایرانیان پس از اسلام، هویت فرهنگی خود را در پرتو قرآن استمرار بخشیدند.

مفاهیم کلیدی در اندیشه شیخ اشراق

در این نشست، مفاهیم بنیادین حکمت اشراق توسط صاحب‌نظران تبیین شد:

• ارصاد روحانی: کلید فهم روش فلسفی سهروردی که بر مشاهده موجودات روحانی و تربیت معنوی تأکید دارد.
• عقل سرخ: رساله‌ای نمادین که نقشه راه نجات انسان معاصر از بحران‌های وجودی و بازگشت به عالم قدس است.
• مقام امامت: تبیین جایگاه امام به عنوان محور هدایت معنوی و خلیفه الهی در نظام هستی.

پاسخ به بحران‌های انسان معاصر

پژوهشگران حاضر در این آیین بر این باورند که انسان امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند نور حکمت اشراقی است. به اعتقاد حسن سیدعرب، بحران اصلی بشر امروز نه کمبود اطلاعات، بلکه فقر معنویت و دوری از نور حکمت است؛ چرا که فناوری بدون اخلاق و معرفت، به ابزاری برای سلطه تبدیل می‌شود. حکمت اشراق با پیوند زدن دانش و فضیلت، راهی برای رسیدن به آرامش درونی و معنابخشی به زندگی ارائه می‌دهد.