نوای کُرنا؛ میراثی کهن در سوگ عاشورایی مردم رامسر

آیین «کُرنازنی» در غرب مازندران، فراتر از یک ساز بادی، نمادی از پیوند عمیق فرهنگ بومی با سوگواری‌های عاشورایی است که طی قرن‌ها به عنوان ابزاری برای فراخواندن مردم به مجالس عزای سیدالشهدا (ع) عمل کرده است.

پیام‌رسان سنتی در کوچه‌های رامسر

پیش از آنکه تکنولوژی‌های نوین ارتباطی به مناطق روستایی راه یابند، صدای کشیده و اندوهگین کُرنا در محله‌های قدیمی رامسر همچون آخوند محله، نارنج‌بن و سادات‌محله، نویدبخش آغاز ایام سوگواری بود. این ساز که بدنه آن از نی ساخته شده و طول آن گاه به سه متر می‌رسد، با دهانه‌ای از کدوی مخصوص، صدایی نافذ تولید می‌کند که در حافظه جمعی مردم منطقه جایگاهی ویژه دارد.

ساختار آیینی و پیوند با سنت‌ها

اجرای این مراسم معمولاً توسط گروه‌های ۵ تا ۷ نفره انجام می‌شود. تحت هدایت «سرکرناچی»، دیگر نوازندگان با پاسخ‌دهی به نغمه اصلی، ریتمی هماهنگ را خلق می‌کنند که در فرهنگ محلی به «یا امام، یا حسین» تعبیر می‌شود. این هنر که اغلب به صورت موروثی و در میان خاندان‌های قدیمی مسگر حفظ شده، پیوندی ناگسستنی با هویت اجتماعی و حرفه‌ای مردم این دیار دارد.

یکی از بخش‌های منحصربه‌فرد این آیین، نواختن کُرنا بر مزار جوانانی است که در همان سال درگذشته‌اند؛ رسمی که پیوندی میان سوگ عاشورا و یاد درگذشتگان برقرار می‌کند.

چالش‌های حفظ میراث ناملموس

با وجود ثبت ملی این آیین در سال ۱۳۹۱، کرنازنی امروزه با تهدیدهای جدی روبروست. کارشناسان میراث فرهنگی، عوامل زیر را از مهم‌ترین چالش‌های بقای این سنت برمی‌شمارند:

• کاهش چشمگیر تعداد کرناچیان ماهر
• تغییر در الگوها و شیوه‌های عزاداری سنتی
• کم‌رنگ شدن فرآیند انتقال آموزش به نسل جوان

پژوهشگران تأکید دارند که مستندسازی دقیق و حمایت‌های ساختارمند از حاملان این سنت، تنها راه جلوگیری از فراموشی این میراث ارزشمند عاشورایی است.