قفل ۱۲ ساله بر گلوی ترانزیت ریلی شمال؛ دولت تکلیف اینچه‌برون را روشن کند

دوازده سال پس از اتصال ریلی ایران، ترکمنستان و قزاقستان، پروژه مرکز لجستیک اینچه‌برون به دلیل اختلافات حقوقی و تعلل مدیریتی، در بن‌بست کامل قرار گرفته و فرصت‌های اقتصادی کلانی را برای کشور به هدر داده است.

اینچه‌برون؛ گره راهبردی در کریدور شمال-جنوب

خط ریلی KTI به طول ۹۲۴ کیلومتر، کوتاه‌ترین مسیر اتصال آسیای میانه به آب‌های آزاد است. با وجود ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای جابه‌جایی سالانه ۱۰ میلیون تن کالا، این مسیر به جای تبدیل شدن به قطب ترانزیت ریلی، به نمادی از فرصت‌سوزی تبدیل شده است. کارشناسان معتقدند با توجه به ظرفیت ۱۰۰ میلیون تنی ترانزیت در آسیای میانه، ایران می‌تواند سهمی ۶۰ میلیون تنی از این بازار داشته باشد که درآمدهای آن با درآمدهای نفتی قابل رقابت است.

قفل ترانزیت و اختلال در زنجیره تأمین

مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با انتقاد از وضعیت موجود اعلام کرد که به دلیل فعال بودن تنها چهار خط ریلی از ۴۰ خط مورد نیاز، شبکه ترانزیتی منطقه قفل شده است. پیامدهای این وضعیت عبارتند از:

• توقف قطارها: ۱۵ قطار حامل کالا در ایستگاه‌های اترک و ترکمنستان زمین‌گیر شده‌اند.
• تأخیر در خدمات: صاحبان کالا برای رزرو کانتینر باید تا سه ماه در انتظار بمانند.
• بحران واردات: اختلال در تخلیه و بارگیری کالا، واردات داروهای ضروری کشور را با چالش جدی مواجه کرده است.

«بخش عمده بارهای ورودی با استاندارد روسی وارد می‌شوند، اما زیرساخت تبدیل به استاندارد اروپایی فراهم نشده و استفاده از جرثقیل‌های سنتی، زمان و هزینه جابه‌جایی را به شدت افزایش داده است.»

مطالبه مجلس برای شفافیت و پاسخگویی

سخنگوی کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با ابراز بی‌اطلاعی از روند پیشرفت پروژه‌ها، دولت را به پاسخگویی در قبال سرنوشت ۵۳۸ هکتار اراضی لجستیکی فراخواند. وی تأکید کرد که مجلس از تمامی ابزارهای نظارتی، از جمله تحقیق و تفحص، برای روشن شدن ابعاد این تعلل استفاده خواهد کرد.

وضعیت پروژه‌های لجستیکی

اکنون پرسش اصلی افکار عمومی این است که چه نهادی مسئولیت خسارات اقتصادی ناشی از این توقف چند ساله را بر عهده می‌گیرد و چه زمانی قفل ترانزیت ریلی در شمال کشور شکسته خواهد شد؟