معمای تیراژ خودرو؛ چرا اصلاح قیمت‌ها منجر به رشد تولید نشد؟

آمار رسمی تولید چهارماهه خودروسازان بزرگ کشور از تداوم بحران تولید حکایت دارد؛ افتی که برخلاف سال‌های گذشته، این بار تنها با متغیر قیمت‌گذاری قابل توضیح نیست و به نظر می‌رسد مجموعه‌ای از عوامل از محدودیت‌های ارزی گرفته تا اختلال در تامین قطعات، بر آن اثر گذاشته‌اند.

جزئیات کارنامه تولید خودروسازان

بر اساس اطلاعات منتشرشده در سامانه کدال، سه خودروساز بزرگ کشور در چهار ماه نخست امسال در مجموع ۲۵ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته خودروی سواری تولید کرده‌اند. روند ماهانه نیز تصویر امیدوارکننده‌ای ارائه نمی‌دهد؛ به‌طوری‌که تولید تیرماه نسبت به خرداد ۱۷ درصد کاهش یافته است.

شکست فرضیه تاثیر اصلاح قیمت

اواخر خردادماه، مجوز افزایش قیمت محصولات صادر شد و ایران‌خودرو به‌طور میانگین حدود ۴۵ درصد قیمت محصولات خود را افزایش داد. انتظار می‌رفت اصلاح قیمت‌ها، نشانه‌هایی از بهبود تیراژ را نمایان کند؛ اما آمار تیرماه نشان می‌دهد که صنعت خودرو با چالش‌هایی روبه‌رو است که وزن آنها از مساله قیمت‌گذاری فراتر رفته است. در واقع، رشد خردادماه را می‌توان بیشتر به منزله بازگشت موقت خطوط تولید پس از اختلالات ماه‌های نخست سال ارزیابی کرد تا آغاز یک روند صعودی پایدار.

عوامل بنیادی افت تولید

• استمرار مشکلات تامین ارز: تاخیر در تخصیص ارز و دشواری نقل‌وانتقال منابع، زنجیره تامین را با وقفه مواجه کرده است.
• اختلال در زنجیره تامین: ریسک‌های لجستیک و تاخیر در ورود قطعات، همچنان بر روند تولید اثرگذار است.
• بدهی به قطعه‌سازان: فشار نقدینگی بر بخش قطعه‌سازی، توان تولید این زنجیره را کاهش داده است.

«تولید خودرو تابع مجموعه‌ای از متغیرهای به‌هم‌پیوسته است و حذف یا کاهش اثر یک عامل، لزوما به معنای حل سایر مشکلات نیست.»

آمار خودروهای تجاری‌نشده نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت تولید نه در مرحله مونتاژ، بلکه در حلقه پایانی زنجیره و تامین قطعات تکمیلی متوقف مانده است. بنابراین اگرچه اصلاح قیمت می‌تواند بخشی از زیان انباشته خودروسازان را جبران کند، اما این اقدام به تنهایی برای بازگرداندن صنعت به مسیر رشد کافی نیست.