ناتوانی دستمزد در برابر تورم؛ اختصاص ۷۴ درصد درآمد خانوار به خوراکی‌ها

بررسی‌های جدید نشان می‌دهد که در تیرماه ۱۴۰۵، بخش قابل‌توجهی از درآمد خانوارهای ایرانی صرف تامین اقلام ضروری خوراکی می‌شود و قدرت خرید مردم در برابر تورم به‌شدت کاهش یافته است.

فشار سنگین تورم بر سبد معیشت

داده‌های آماری حاکی از آن است که در تیرماه ۱۴۰۵، بیش از ۷۴ درصد از حداقل دستمزد صرف خرید مواد غذایی شده است. این در حالی است که هزینه خوراکی خانوارها بر اساس سبد استاندارد، رشدی ۱۳۳ درصدی را نسبت به تیرماه سال ۱۴۰۴ تجربه کرده است. این وضعیت در شرایطی رخ می‌دهد که خانوارها باید هزینه‌های دیگری نظیر مسکن، حمل‌ونقل و آموزش را نیز از باقی‌مانده درآمد خود تامین کنند.

پیشران‌های تورم خوراکی

تورم اقلام خوراکی در سال اخیر تحت تاثیر عوامل متعددی قرار داشته است:

• حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی و انتقال یارانه به مصرف‌کننده
• نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینه‌های تولید و نهاده‌های دامی
• اختلال در زنجیره تامین ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک
• محدودیت‌های وارداتی در برخی فصول برای حمایت از تولید داخل

بحران مسکن و کاهش رفاه خانوار

علاوه بر هزینه‌های خوراکی، سهم اجاره‌بها نیز در سبد هزینه خانوارها به‌ویژه در تهران به بیش از ۵۵ درصد رسیده است. این فشار مضاعف باعث شده تا بسیاری از خانوارها برای حفظ سرپناه، از هزینه‌های ضروری دیگر مانند آموزش و سلامت بکاهند که این امر پیامدهای بلندمدت و فقر بین‌نسلی را به همراه خواهد داشت.

"کاهش نرخ تورم بدون کنترل نقدینگی و کسری بودجه پایدار نیست و ثبات سیاسی تنها عاملی موقتی در مهار رشد قیمت‌ها محسوب می‌شود."

کارایی طرح کالابرگ

در حال حاضر، مبلغ کالابرگ الکترونیک تنها ۱۸ درصد از هزینه سبد خوراکی خانوار را پوشش می‌دهد. این در حالی است که با توجه به تورم موجود، کارشناسان معتقدند مبلغ این طرح باید متناسب با تغییرات قیمت‌ها تعدیل شود تا بتواند نقش حمایتی موثرتری ایفا کند. تاخیر در پرداخت مطالبات فروشگاه‌های طرف قرارداد نیز از دیگر چالش‌های عملیاتی این طرح در ماه‌های اخیر بوده است.