سهم ۷۴ درصدی خوراکی‌ها از حداقل دستمزد خانوارها در سال ۱۴۰۵

بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که قدرت خرید خانوارهای ایرانی در برابر هزینه‌های اساسی، به‌ویژه مواد غذایی، با فشاری بی‌سابقه مواجه شده است. در تیرماه ۱۴۰۵، سهم هزینه خوراکی‌ها از حداقل دستمزد به ۷۴.۵ درصد رسیده که این رقم در مقایسه با ۵۹ درصدِ سال گذشته، نشان‌دهنده افزایش چشمگیر فشار معیشتی است.

تحلیل تورم در سبد معیشت

داده‌های مرکز آمار ایران حاکی از آن است که اگرچه سرعت افزایش قیمت مواد خوراکی در تیرماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه‌های قبل با کاهش نسبی همراه بوده، اما هزینه خوراکی خانوارها نسبت به تیرماه ۱۴۰۴ رشدی ۱۳۳ درصدی را تجربه کرده است. در این میان، اقلام زیر بیشترین نرخ تورم سالانه را به ثبت رسانده‌اند:

عوامل کلیدی در جهش قیمت‌ها

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که افزایش قیمت اقلام خوراکی ناشی از مجموعه‌ای از عوامل ساختاری و محیطی است:

• تغییرات ارزی: حذف ارز ترجیحی کالاهای اساسی از دی‌ماه ۱۴۰۴ و نوسانات نرخ ارز، هزینه تأمین مواد اولیه را به‌شدت افزایش داده است.
• هزینه‌های تولید: رشد هزینه‌های انرژی، حمل‌ونقل، بسته‌بندی و دستمزد، فشار مضاعفی را بر قیمت نهایی کالاها وارد کرده است.
• تنش‌های منطقه‌ای: اختلال در زنجیره تأمین ناشی از درگیری‌های نظامی در تنگه هرمز، عرضه کالا را محدود و انتظارات تورمی را تقویت کرده است.

سیاست‌های حمایتی کوتاه‌مدت مانند قیمت‌گذاری دستوری، اگرچه با هدف حمایت از مصرف‌کننده اجرا می‌شوند، اما در بلندمدت تاب‌آوری اقتصاد را کاهش داده و بازار را نسبت به شوک‌های عرضه آسیب‌پذیرتر می‌کنند.

وضعیت معیشتی خانوارها

با احتساب سهم ۷۴.۵ درصدی خوراکی‌ها از حداقل دستمزد، یک خانواده چهارنفره تنها ۲۵.۵ درصد از درآمد خود را برای تأمین سایر نیازهای ضروری از جمله مسکن، درمان، پوشاک، حمل‌ونقل و هزینه‌های فرهنگی و تفریحی در اختیار دارد که این امر نشان‌دهنده محدودیت شدید در سبد غیرخوراکی خانوارهاست.