کوپن تورم؛ بازگشت به سیاست‌های توزیعی در بن‌بست اقتصادی

سیاست‌های توزیعی در غیاب ثبات

دولت‌ها زمانی به ابزارهای سهمیه‌بندی روی می‌آورند که ابزارهای مؤثر برای مهار تورم و حفظ قدرت خرید مردم را از دست داده‌اند. احیای کالابرگ که با هدف جبران حذف ارز ترجیحی طراحی شد، اکنون به جای بهبود وضعیت دهک‌های پایین، به نمادی از ناکارآمدی در مدیریت منابع تبدیل شده است.

بحران در زنجیره تأمین و بدهی دولت

مشکل اصلی طرح‌های حمایتی کنونی، عدم تطابق میان وعده‌های دولت و توان مالی واقعی آن است. این ناتوانی مالی منجر به چالش‌های جدی در شبکه توزیع شده است:

• انباشت بدهی: دولت در تسویه مطالبات فروشگاه‌های پذیرنده کالابرگ با تأخیرهای طولانی مواجه است.
• خروج از طرح: بسیاری از واحدهای صنفی به دلیل بلوکه شدن سرمایه در گردش، از مشارکت در این طرح انصراف می‌دهند.
• فشار به زنجیره تأمین: ناکارآمدی در پرداخت‌ها، در نهایت منجر به کاهش عرضه و افزایش هزینه‌ها برای مصرف‌کننده نهایی می‌شود.

تورم؛ رقیبی که کالابرگ را بی‌اثر کرد

شاخص موفقیت یک سیاست حمایتی، تعداد توزیع کوپن یا تعداد فروشگاه‌های طرف قرارداد نیست، بلکه حفظ قدرت خرید واقعی مردم است. واقعیت‌های بازار نشان می‌دهد که تورم مزمن، اثرات مثبت یارانه‌های کالابرگی را به سرعت خنثی کرده و سفره خانوارها همچنان در حال کوچک‌تر شدن است.

هر شکل تازه‌ای از یارانه، تا زمانی که بی‌انضباطی مالی و کسری بودجه درمان نشود، دیر یا زود به سرنوشت سیاست‌های پیشین دچار خواهد شد.

ضرورت اصلاحات ساختاری

اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به اصلاحات ساختاری نیاز دارد. تکیه بر نظام‌های توزیعی نه تنها فقر را از بین نمی‌برد، بلکه تنها به مدیریتِ فقر در بستری از بی‌ثباتی منجر می‌شود. رفاه پایدار تنها از مسیر رشد تولید، سرمایه‌گذاری و اعتماد به بخش خصوصی امکان‌پذیر است.