چرا تنفس عمیق ممکن است شما را به سمت تصمیم‌های پرخطر سوق دهد؟

همه ما بارها شنیده‌ایم که پیش از گرفتن تصمیم‌های حیاتی، چند نفس عمیق بکشیم تا با آرامش و ذهنی باز انتخاب کنیم. اما آیا این توصیه‌ی کلاسیک همیشه به نفع ماست؟ پژوهشی تازه نشان می‌دهد که تنفس عمیق با بازدم‌های طولانی، ممکن است برخلاف تصور رایج، ما را به سمت تصمیم‌های پرخطر سوق دهد.

تأثیر تنفس بر مکانیسم تصمیم‌گیری

تیم تحقیقاتی دانشگاه پزشکی شاریتی برلین در مطالعه‌ای که در ژورنال Neuron منتشر شد، ۴۱ داوطلب سالم را تحت اسکن مغزی (MRI) قرار دادند. از شرکت‌کنندگان خواسته شد در دو حالت تنفس عادی و تنفس کنترل‌شده (دو ثانیه دم و هشت ثانیه بازدم)، تصمیم‌های مالی قمارگونه‌ای بگیرند.

نتایج کلیدی آزمایش

اگرچه تنفس آهسته و طولانی موفق شد ضربان قلب را کاهش داده و سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال کند، اما نتایج تصمیم‌گیری‌ها شگفت‌انگیز بود:

• افزایش ریسک‌پذیری: شرکت‌کنندگان در حالت تنفس آهسته، تمایل بیشتری به پذیرش گزینه‌های مخاطره‌آمیز نشان دادند.
• حساسیت به پاداش: تکنیک بازدم طولانی حساسیت مغز به سودهای احتمالی را افزایش می‌دهد، در حالی که نسبت به ضررهای احتمالی بی‌تأثیر است.

تکنیک بازدم طولانی، حساسیت مغز به پاداش‌های بالقوه را افزایش می‌دهد، در حالی که حساسیت به ضررهای احتمالی را تغییر نمی‌دهد.

مسیر عصبی-احشایی

اسکن‌های مغزی نشان داد که این تغییر رفتار با فعالیت بیشتر در قشر پیش‌پیشانی شکمی-میانی (مسئول ارزش‌گذاری انتخاب‌ها) و پیش‌گوه (مرتبط با خودآگاهی و سیگنال‌های بدنی) همراه است. دانشمندان این ارتباط را «مسیر عصبی-احشایی» نامیده‌اند؛ مسیری که تنفس را به ضربان قلب و سپس به مغز متصل کرده و نحوه‌ی درک ما از جهان را تغییر می‌دهد.

کاربردهای درمانی و هشدارها

اگرچه این تکنیک برای آرام‌سازی در شرایط بحرانی (مانند آموزش‌های نظامی) کاربرد دارد، محققان معتقدند می‌توان از آن در درمان اختلالاتی مانند افسردگی که سیستم پاداش‌دهی مغز در آن‌ها مختل شده، بهره برد. با این حال، نویسندگان مقاله تأکید می‌کنند که این مطالعه مقدماتی بوده و نباید پیش از تصمیم‌گیری‌های مالی مهم، تصور کرد که تنفس عمیق لزوماً ما را محتاط‌تر می‌کند.