واگرایی در اقتصاد ایران؛ چرا صعود بورس به معنای خروج از رکود نیست؟

تفاوت ماهوی بورس و شامخ

واقعیت این است که بازار سرمایه و شاخص مدیران خرید، دو متغیر متفاوت را اندازه‌گیری می‌کنند. در حالی که بورس تهران عمدتاً بازتاب‌دهنده انتظارات و پیش‌بینی‌های سرمایه‌گذاران از آینده است، شامخ وضعیت عینی تولید، میزان سفارش‌های جدید و سطح فعالیت واقعی بنگاه‌های اقتصادی را به تصویر می‌کشد.

«رشد بازار سهام لزوماً به معنای رونق اقتصاد نخواهد بود، مگر آنکه تولید، سرمایه‌گذاری و فعالیت بنگاه‌ها بهبود یابد.»

چرا بورس و تولید هم‌مسیر نیستند؟

تحلیلگران اقتصادی معتقدند که رشد شاخص بورس در شرایط رکود تولید، می‌تواند ناشی از عوامل متعددی باشد که لزوماً با رشد بهره‌وری صنعتی همخوانی ندارند. مهم‌ترین تفاوت‌ها عبارتند از:

• انتظارات تورمی: هجوم نقدینگی به بازار سهام به عنوان پناهگاهی برای حفظ ارزش دارایی‌ها.
• ضعف تقاضا: تداوم کاهش قدرت خرید و کاهش سفارش‌های داخلی برای محصولات صنعتی.
• سرمایه‌گذاری ثابت: عدم تزریق منابع مالی به بخش مولد و کارخانه‌ها جهت نوسازی تجهیزات.

نتیجه‌گیری برای سیاست‌گذاران

برای ارزیابی دقیق وضعیت اقتصادی، نباید تنها به روند صعودی شاخص کل بورس بسنده کرد. تا زمانی که شاخص‌های واقعی تولید و فعالیت بنگاه‌ها در وضعیت رکودی باقی بمانند، رشد بازار سهام نمی‌تواند به تنهایی گویای بهبود کیفیت معیشت و رونق صنعتی کشور باشد.