تورم در روستاها از شهرها پیشی گرفت؛ تشدید شکاف طبقاتی در سایه کسری بودجه

گزارش‌های رسمی مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرف‌کننده، تصویری نگران‌کننده از وضعیت معیشتی خانوارهای کشور ارائه می‌دهد. بر اساس این داده‌ها، کسری شدید بودجه دولت و پیامدهای اقتصادی ناشی از شرایط جنگی، فشاری بی‌سابقه را بر توان خرید مردم، به‌ویژه اقشار کم‌درآمد تحمیل کرده است.

رکورد تورمی در نیم‌قرن اخیر

خانوارهای ایرانی در ماه گذشته به‌طور میانگین ۸۷.۹ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل برای تأمین کالاها و خدمات یکسان هزینه کرده‌اند؛ رقمی که در ۵۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده است. کارشناسان این جهش تورمی را ناشی از ترکیبی از عوامل مخرب اقتصادی می‌دانند:

• کسری بودجه ۱۵۰۰ هزار میلیارد تومانی دولت
• کاهش ۹۳ درصدی درآمدهای نفتی ناشی از محدودیت‌های خارجی
• افت ۶۰ درصدی سایر درآمدهای صادراتی
• ناگزیری دولت به استقراض بانکی و چاپ پول

تشدید شکاف طبقاتی و تورم روستایی

تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که سیاست‌های حمایتی دولت در حفظ قدرت خرید دهک‌های پایین درآمدی ناکارآمد بوده است. مقایسه تورم در مناطق شهری و روستایی، عمق این شکاف را آشکارتر می‌کند:

آسیب‌پذیری اقشار کم‌درآمد در برابر شوک‌های قیمتی

بررسی‌ها حاکی از آن است که تورم احساس‌شده برای دهک دوم درآمدی (۷۳.۵ درصد) به‌مراتب بالاتر از دهک دهم (۶۳.۹ درصد) است. این موضوع نشان می‌دهد که دهک‌های فقیر به دلیل هزینه‌های بالاتر حمل‌ونقل، فقر غذایی و نیاز مبرم به دارو، بیشترین آسیب را از حذف یارانه‌ها و شوک‌های قیمتی جدید متحمل می‌شوند.

«اقتصادی که تعادل بودجه عمومی آن با حذف توانایی دهک‌های پایین درآمدی ایجاد شود، مشروعیت ندارد و امنیت ملی را به خطر می‌اندازد.»

در نهایت، کارشناسان هشدار می‌دهند که هرگونه سیاست‌گذاری جدید نظیر گرانی سوخت یا حذف ارز ترجیحی دارو، می‌تواند وضعیت معیشتی محرومان را به نقطه بحرانی رسانده و شکاف طبقاتی را به سطحی جبران‌ناپذیر برساند.