پشت پرده «ولش کن»؛ چرا شهروندان به میانجی‌گران ناخواسته تبدیل شده‌اند؟

میانجی‌گری از سرِ اضطرار

کارشناسان علوم اجتماعی و روان‌شناسی معتقدند مداخله شهروندان در درگیری‌های میان دیگران، بیش از آنکه ریشه در حس مسئولیت‌پذیری مدنی داشته باشد، واکنشی دفاعی برای حفظ امنیت شخصی و بازگرداندن آرامش به محیطی است که در لحظه از تعادل خارج شده است.

«ما "ولش کن" می‌گوییم چون می‌ترسیم چاقویی کشیده شود، چون می‌خواهیم فرزندمان فحش جدیدی یاد نگیرد و چون امنیت روانی‌مان در آن لحظه تهدید شده است.»

هزینه‌های پنهان یک مسکن کلامی

اگرچه استفاده از این عبارت به صورت لحظه‌ای شعله‌های خشم را خاموش می‌کند، اما در بلندمدت پیامدهای جبران‌ناپذیری به همراه دارد:

• پرورش فرهنگ بی‌قانونی: نادیده گرفتن تخلفات به بهانه «ولش کردن»، مرزهای هنجار و ناهنجاری را جابجا می‌کند.
• فرسایش روان جمعی: خشم‌های سرکوب‌شده و احساس تحقیر، در روان جامعه ته‌نشین شده و به بی‌اعتمادی و عصبی‌بودن دامن می‌زند.
• آسیب به کودکان: مشاهده مکرر این درگیری‌ها، احساس ناامنی را در کودکان درونی کرده و به اضطراب اجتماعی منجر می‌شود.

تحلیل ساختاری بحران

پژوهشگران بر این باورند که سقوط آستانه تحمل، نتیجه مستقیم انباشت فشارهای اقتصادی، تورم و بی‌ثباتی است که به «پوسیدگی نهادی» منجر شده است. در غیاب کارآمدی لازم در نهادهای رسمی برای حل سریع اختلافات، شهروندان ناچار به استفاده از مکانیسم‌های دفاعی شخصی شده‌اند که در نهایت باعث چرخه معیوبی از بی‌قانونی و انفعال اجتماعی می‌شود.