مسعود طیبی: تئاتر ایران درگیر «شبه‌تئاتر» و مناسبات اقتصادی شده است

بازخوانی خشونت و مسئولیت در «هملت قاتل»

نمایش «هملت قاتل» به نویسندگی یگانه محمدی و مسعود طیبی، این بار در تماشاخانه مهرگان به روی صحنه رفته است. این اثر با بهره‌گیری از دیدگاه‌های یان کات، شخصیت هملت را در جایگاه قربانی و عاملِ یک ماشینِ جنایت سیاسی و اجتماعی بازتعریف می‌کند. طیبی در این باره می‌گوید: «هملت در این روایت، هم قاتل است، هم دادگاه و هم زندانی خودش؛ او خشونت را به خود و خانواده‌اش منتقل می‌کند.»

بحران در بدنه تئاتر ایران

طیبی با نگاهی آسیب‌شناسانه به وضعیت تئاتر از دهه ۸۰ تاکنون، معتقد است که تئاتر اصیل جای خود را به شبه‌تئاتر داده است. به گفته او، ورود نگاه‌های صرفاً اقتصادی و کاسب‌کارانه به عرصه نمایش، هنرمندان را در تنگنای انتخاب میان بقای معیشتی و حفظ دغدغه‌های هنری قرار داده است.

«ما دیگر تئاتر نداریم؛ آنچه می‌بینیم بیشتر شبیه یک جشن است. متأسفانه معیار موفقیت در تئاتر امروز، صرفاً میزان فروش و گردش مالی است، نه کیفیت اندیشه یا تأثیر اجتماعی اثر.»

معیشت هنرمندان و فقدان مدیریت حرفه‌ای

این کارگردان باسابقه با اشاره به وضعیت معیشتی دشوار هنرمندان، از تجربه شخصی خود پرده برداشت: «من با ۲۹ سال سابقه کار، برای تأمین هزینه‌های زندگی ناچار به مربیگری تنیس هستم. این وضعیت برای جامعه‌ای که هنرمندانش باید متفکران آن باشند، دردناک است.»

وی همچنین با انتقاد از سیستم آموزشی و مدیریتی تئاتر افزود:

• فقدان تجربه حرفه‌ای در میان برخی اساتید دانشگاهی.
• نبود ساختار مشخص برای تولید و کمک‌هزینه‌های حمایتی.
• تغییر فرهنگ تماشای تئاتر و تبدیل سالن‌ها به فضاهایی مشابه مهمانی‌های شبانه.

چشم‌انداز آینده

طیبی در پایان تأکید کرد که تئاتر باید به مسیر اندیشه‌ورزی بازگردد و هنرمندان به جای تمرکز بر صرفِ «روی صحنه بودن»، به کیفیت اجرا و تعامل با مسائل کلان اجتماعی و سیاسی جامعه اهمیت دهند.