ژئوپلیتیک کریدورهای جدید؛ تلاش کشورهای خلیج فارس برای دور زدن تنگه هرمز

تلاش برای ترسیم مجدد نقشه انرژی منطقه‌ای

تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های تجارت جهانی، محل عبور حدود یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان است. با فروپاشی تفاهم‌نامه‌های پیشین و افزایش درگیری‌های منطقه‌ای، این آبراه بار دیگر به نقطه‌ای بحرانی تبدیل شده است. ترس از مسدود شدن مسیرهای کشتیرانی، بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داده و قیمت نفت خام برنت را به ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.

پروژه‌های کلیدی برای کاهش آسیب‌پذیری

کشورهای منطقه با هدف متنوع‌سازی مسیرهای صادراتی، پروژه‌های متعددی را در دستور کار قرار داده‌اند:

• عربستان سعودی: افزایش ظرفیت خط لوله شرق-غرب (پترولاین) برای انتقال نفت به دریای سرخ.
• امارات متحده عربی: تسریع در ساخت خط لوله جدید به بندر فجیره با هدف دوبرابر کردن ظرفیت صادرات تا سال ۲۰۲۷.
• عراق: مذاکره برای احیای خطوط لوله انتقال نفت به سواحل مدیترانه و ترکیه.
• کریدورهای لجستیکی: ایجاد مسیرهای ریلی و بندری مشترک بین کشورهای حوزه خلیج فارس برای اتصال به دریای عمان و مدیترانه.

مکمل یا جایگزین؟ تحلیل کارشناسان

«مسیرهای جایگزین می‌توانند به تنوع‌بخشی به ریسک کمک کنند، اما نمی‌توانند با ظرفیت یا انعطاف‌پذیری تنگه هرمز برابری کنند. آن‌ها صرفاً آسیب‌پذیری را کاهش می‌دهند.»

کارشناسان حوزه انرژی تأکید دارند که با وجود هزینه‌های بالای بیمه دریایی و ریسک‌های امنیتی، تنگه هرمز به دلیل زیرساخت‌های عظیم موجود، همچنان کارآمدترین مسیر صادراتی منطقه باقی خواهد ماند. با این حال، رقابت کشورهای خلیج فارس برای تبدیل شدن به دروازه‌های جدید لجستیکی، می‌تواند موازنه قدرت و نفوذ را در منطقه تغییر دهد و سیستم صادرات انرژی را توزیع‌شده‌تر کند.