مدل جدید ناسا؛ زمین واقعاً شبیه به یک سیب‌زمینی است

تصویر کلاسیک ما از زمین به عنوان یک کره آبی کامل، با انتشار مدل سه‌بعدی جدید ناسا به چالش کشیده شد؛ مدلی که نشان می‌دهد سیاره ما به دلیل نوسانات میدان گرانشی، شباهت عجیبی به یک سیب‌زمینی ناهموار دارد.

ژئوئید؛ بازنمایی دقیق میدان گرانشی زمین

دانشمندان برای درک بهتر شکل زمین، از مفهومی به نام ژئوئید استفاده می‌کنند. ژئوئید سطحی فرضی است که اگر زمین کاملاً پوشیده از آب بود و تحت تأثیر جزر و مد یا باد قرار نداشت، سطح اقیانوس‌ها دقیقاً بر آن منطبق می‌شد. این سطح، مرجع اصلی برای اندازه‌گیری ارتفاع در سراسر جهان است.

چرا زمین ناهموار است؟

دلیل اصلی این ناهمواری، توزیع نابرابر جرم در درون سیاره است. بخش‌هایی که دارای سنگ‌های چگال‌تر هستند، نیروی گرانش بیشتری اعمال کرده و باعث ایجاد «تپه‌های گرانشی» می‌شوند، در حالی که مناطق با جرم کمتر، «دره‌های گرانشی» را ایجاد می‌کنند.

داده‌های حاصل از مأموریت‌های فضایی

این مدل حاصل تحلیل بیش از یک میلیارد اندازه‌گیری در طول ۱۵ سال است که توسط دو مأموریت کلیدی جمع‌آوری شده است:

• مأموریت GRACE: همکاری مشترک ناسا و مرکز هوافضای آلمان برای رصد تغییرات ظریف میدان گرانش.
• مأموریت GOCE: مأموریت اروپایی که نقشه‌ای با دقت بسیار بالا از میدان گرانشی زمین تهیه کرد.

نکته مهم: برآمدگی‌ها و گودی‌های نمایش داده شده در این مدل، ۱۰,۰۰۰ برابر بزرگ‌نمایی شده‌اند. در واقعیت، تفاوت بلندترین و کوتاه‌ترین نقطه ژئوئید از سطح متوسط، تنها حدود ۱۹۰ متر است.

کاربردهای علمی و عملی

این مدل تنها یک تصویر بصری نیست و کاربردهای عملی متعددی دارد:

به‌عنوان نمونه، داده‌های این ماهواره‌ها نشان می‌دهد که گرینلند و جنوبگان سالانه به ترتیب ۲۶۴ و ۱۳۵ گیگاتن از جرم یخ خود را از دست می‌دهند که نشان‌دهنده ابعاد تغییرات اقلیمی سیاره ماست.