هشدار جامعه‌شناس درباره حاکمیت نگاه «صفر و یک» بر فضای اجتماعی ایران

جامعه ایران در سال‌های اخیر با تحولات عمیقی در ساختار گفتمان عمومی مواجه شده است. در این میان، ظهور مفاهیم جدید اجتماعی، نشان‌دهنده تغییر در نحوه تعاملات و مرزبندی‌های فکری میان شهروندان است.

ظهور مفهوم «وسط‌بازی» در ساختار اجتماعی

فولادیان، استاد جامعه‌شناسی، معتقد است که مفاهیم اجتماعی محصول ساختارهای همان جامعه هستند. وی در تحلیل شرایط کنونی بیان کرد: «مفهومی که امروز تحت عنوان وسط‌بازی شناخته می‌شود، محصول مستقیم بلندتر شدن صدای دو قطب مخالف و توانایی آن‌ها در برچسب‌زدن به دیگران است.»

خطر دوقطبی‌سازی برای گفت‌وگوی ملی

این تحلیلگر اجتماعی با اشاره به ریشه‌های تاریخی این پدیده، تأکید کرد که جامعه ایران به سمت نوعی رویکرد صفر و یک حرکت کرده است. وی در ادامه افزود:

«از یک دوره تاریخی، جامعه ایران به سمت فضایی حرکت کرد که یا بر حق هستی یا ناحق؛ راه میانه و وسط عملاً حذف شده است. این خطرناک‌ترین پدیده برای گفتگو در جامعه ایران است که ما هیچ جایگاهی برای دیدگاه‌های میانه به رسمیت نمی‌شناسیم.»

پیامدهای فقدان فضای میانه

• انسداد گفت‌وگو: حذف راهکارهای میانه، امکان مفاهمه میان گروه‌های مختلف را از بین می‌برد.
• فرهنگ برچسب‌زنی: افزایش فشار برای انتخاب یکی از دو قطب موجود، منجر به طرد افراد مستقل می‌شود.
• تضعیف سرمایه اجتماعی: نبود فضای خاکستری و میانه‌رو، به شکاف‌های عمیق‌تر در بدنه جامعه دامن می‌زند.