سایه سیاه ناامنی بر شاهرگ نفتی عربستان؛ آیا چشم‌انداز ۲۰۳۰ در خطر است؟

برای نخستین بار در تاریخ پادشاهی عربستان، این کشور با حملات همه‌جانبه بازیگران متخاصم مواجه شده که طرح توسعه بلندپروازانه ولیعهد سعودی، موسوم به «چشم‌انداز ۲۰۳۰» را با چالشی بی‌سابقه روبرو کرده است.

معادله «بندر در برابر بندر»

رهبر حوثی‌های یمن با تأکید بر تغییر موازنه قوا، وعده مبارزه‌ای بی‌رحمانه علیه عربستان را داده است. استراتژی اعلامی این گروه، «فرودگاه در برابر فرودگاه، بندر در برابر بندر و محاصره در برابر محاصره» است. در همین راستا، طی هفته‌های اخیر حملات متعددی به نفتکش‌های مرتبط با عربستان در دریای سرخ و تأسیسات نفتی جیزان و ینبع صورت گرفته که منجر به افت شدید کشتیرانی در تنگه باب‌المندب شده است.

شاهرگ حیاتی زیر تیغ

با مسدود شدن تنگه هرمز، دریای سرخ به شاهرگ حیاتی صادرات نفت عربستان تبدیل شده است. این پادشاهی اکنون روزانه ۳.۵ میلیون بشکه نفت از بنادر ساحل غربی خود صادر می‌کند که نسبت به دوران پیش از جنگ، افزایش چشمگیری یافته است. با این حال، ناامنی در این مسیر و برخورد پهپادها به تانکرهای ذخیره گاز، ریسک‌های عملیاتی سنگینی را به ریاض تحمیل کرده است.

چالش‌های چشم‌انداز ۲۰۳۰

«امنیت و توسعه دو مسیر مکمل هستند. بدون امنیت، توسعه پایدار وجود نخواهد داشت و بدون توسعه‌ای که ثبات و رفاه ایجاد کند، امنیت پایدار ممکن نیست.»

عبدالله بن فرح الشایع، کارشناس نظامی، معتقد است این محیط آشفته منطقه‌ای، زنجیره‌های تأمین و فضای سرمایه‌گذاری را مستقیماً هدف قرار داده است. در همین حال، کارشناسان اندیشکده‌های غربی هشدار می‌دهند که نیروی نظامی به تنهایی برای مقابله با این تهدیدات غیرمتعارف کافی نیست و عربستان ناگزیر به استفاده از ابزارهای دیپلماتیک و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است.

ائتلاف دریایی؛ واکنشی به ناامنی

در واکنش به این تهدیدات، عربستان سعودی تشکیل یک ائتلاف امنیتی دریایی متشکل از ۱۴ کشور را برای دفاع از آزادی ناوبری اعلام کرده است. با این حال، فشارهای امنیتی و اقتصادی ناشی از این درگیری‌ها، شکاف‌هایی را در اتحاد میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس، به ویژه در روابط ریاض و ابوظبی، نمایان کرده است.