بحران در بغداد؛ چالش دولت عراق برای خلع سلاح شبه‌نظامیان در آستانه ضرب‌الاجل

دولت عراق در آستانه ضرب‌الاجل ۳۰ سپتامبر برای برقراری انحصار دولتی بر تسلیحات، با بحرانی عمیق در حوزه‌های سیاسی و امنیتی مواجه شده است. در حالی که برخی گروه‌ها برای ادغام در نیروهای مسلح رسمی اعلام آمادگی کرده‌اند، مقاومت گروه‌های قدرتمند شبه‌نظامی، آینده این طرح را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

مقاومت در برابر انحصار تسلیحات دولتی

گروه‌هایی مانند کتائب حزب‌الله به صراحت با دستورالعمل دولت مخالفت کرده و بر حفظ آنچه «سلاح‌های مقاومت» می‌نامند، پافشاری می‌کنند. در همین حال، حرکة النجباء نیز اعلام کرده است که خلع سلاح باید تنها شامل گروه‌های غیرقانونی باشد که عامل هرج‌ومرج هستند، نه نیروهایی که به زعم آن‌ها از کشور و مقدسات دفاع کرده‌اند.

فشار اقتصادی و ژئوپلیتیک

این طرح خلع سلاح تحت فشار شدید بین‌المللی و در سایه تنش‌های منطقه‌ای ناشی از جنگ در ایران دنبال می‌شود. وضعیت اقتصادی عراق نیز به شدت تحت تاثیر قرار گرفته است:

چالش حاکمیت و نظم قانونی

کارشناسان معتقدند تداوم فعالیت شبه‌نظامیان خارج از چارچوب دولت، مشروعیت نظام سیاسی عراق را زیر سوال برده است. طالب محمد کریم، استاد اندیشه سیاسی، تاکید می‌کند که حفظ گروه‌های مسلح خارج از کنترل دولت، تضادی آشکار با تعریف کامل حاکمیت ملی دارد.

«امروز ما به پایان عمر مجازی مفهوم دولت و غیردولت رسیده‌ایم. ائتلاف حاکم یا باید به سمت ایجاد یک دولت قدرتمند با سلاح‌های تحت کنترل حرکت کند، یا با خطر تحریم‌ها و توقف صادرات نفت مواجه خواهد شد.»

سناریوهای پیش‌رو

با نزدیک شدن به پایان مهلت مقرر، برخی تحلیلگران احتمال می‌دهند دولت برای جلوگیری از یک رویارویی مستقیم و خونین، ضرب‌الاجل خلع سلاح را تا پایان دسامبر تمدید کند. با این حال، گزینه گفت‌وگوی آرام یا رویارویی صریح همچنان به عنوان مسیرهای احتمالی آینده سیاسی عراق مطرح است.