انتقاد معاون وزیر خارجه از ساده‌انگاری در تحلیل‌های سیاسی مخالفان مذاکره

حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه، در واکنش به انتقادات مطرح‌شده علیه مذاکرات دیپلماتیک، با انتشار یادداشتی به نقد منطق ساده‌انگارانه مخالفان پرداخت و تصریح کرد که جهان سیاست بسیار پیچیده‌تر از آن است که با یک متغیر واحد تحلیل شود.

مذاکره؛ ابزاری در میان متغیرهای پیچیده

قنبری با اشاره به استدلال برخی مخالفان که مذاکره را علت اصلی جنگ می‌دانند، این دیدگاه را فرسنگ‌ها دور از واقعیت‌های روابط بین‌الملل خواند. وی نوشت: «استدلالشان بسیار ساده است: با آمریکا مذاکره کردیم، حمله کرد؛ پس علت حمله مذاکره بود. اگر این منطق را بپذیریم، یعنی بزرگ‌ترین قدرت نظامی جهان برای تصمیم‌گیری درباره جنگ، صرفاً یک سؤال از خود می‌پرسد: آیا ایران مذاکره می‌کند یا نه؟»

واقعیت‌های نادیده گرفته شده در تحلیل‌های ساده‌انگارانه

این مقام وزارت خارجه تأکید کرد که تصمیم به جنگ حاصل مجموعه‌ای پیچیده از محاسبات است که در تحلیل‌های ساده‌انگارانه نادیده گرفته می‌شود. وی موارد زیر را به عنوان عوامل واقعی در محاسبات قدرت‌ها برشمرد:

• توان نظامی: وضعیت پدافند هوایی، توان موشکی و پهپادی.
• پیامدهای بین‌المللی: واکنش متحدان منطقه‌ای و قدرت‌های بزرگ جهانی.
• تاب‌آوری اقتصادی: وضعیت تورم، ذخایر ارزی و ظرفیت‌های تولید.
• انسجام اجتماعی: میزان اعتماد عمومی و شکاف‌های اجتماعی.

سیاست خارجی عرصه تصمیم‌های دشوار، محاسبات چندلایه و سنجش دقیق هزینه و فایده است، نه دنیایی که در آن همه چیز با یک متغیر توضیح داده شود.

پیامدهای منطق تک‌بعدی

قنبری در بخش دیگری از یادداشت خود با لحنی انتقادی نوشت: اگر قرار باشد مذاکره عامل اصلی جنگ فرض شود، دیگر نیازی به وزارت دفاع، تقویت صنایع نظامی یا حتی تقویت اقتصاد کشور نیست. وی افزود که طنز تلخ ماجرا اینجاست که همین منتقدان معمولاً بر تقویت توان دفاعی و اقتدار ملی تأکید دارند، اما در تحلیل علت وقوع جنگ، تمامی این عوامل را کنار گذاشته و تنها بر «مذاکره» تمرکز می‌کنند.

وی در پایان تأکید کرد که مذاکره نه معجزه است و نه خیانت؛ بلکه ابزاری است که باید در کنار سایر مؤلفه‌های قدرت ملی و در راستای سنجش دقیق منافع و هزینه‌ها مورد ارزیابی قرار گیرد.