هسته اهریمنی؛ روایتی از دو حادثه مرگبار در قلب پروژه هسته‌ای آمریکا

«هسته اهریمنی» که در ابتدا به عنوان بخشی از پروژه منهتن برای ساخت بمب اتم طراحی شده بود، پس از پایان جنگ جهانی دوم به نمادی از خطرات مهارنشده و مرگبار عصر هسته‌ای تبدیل شد. این قطعه پلوتونیومی-گالیمی که در آزمایشگاه لس آلاموس نگهداری می‌شد، صحنه دو فاجعه انسانی شد که مسیر تاریخ علم را تحت‌الشعاع قرار داد.

نخستین حادثه: تراژدی آجر‌های کاربید تنگستن

در ۲۱ اوت ۱۹۴۵، دکتر هروتونه هری کریکور داغلیان جونیور در حال آزمایش بر روی مجموعه بحرانی بود. او با استفاده از آجر‌های کاربید تنگستن قصد داشت بازتاب‌دهنده‌ای برای هسته بسازد، اما با لغزش یکی از آجرها، واکنش زنجیره‌ای ناخواسته آغاز شد.

• میزان تابش دریافتی داغلیان: ۵۱۰ رِم
• پیامد: مرگ پس از ۲۵ روز بر اثر سندروم حاد پرتوگیری
• تلفات جانبی: رابرت جی. همرلی، نگهبان حاضر در محل، با دریافت ۵۰ رِم تابش، سال‌ها بعد بر اثر سرطان خون درگذشت.

دومین حادثه: خطای انسانی در قلب شکافت هسته‌ای

فاجعه دوم در ۲۱ مه ۱۹۴۶ رخ داد. دکتر لوئیس الکساندر اسلوتین در حضور گروهی از دانشمندان، در حال آزمایش بر روی هسته در میان دو نیم‌کره بریلیومی بود. او با استفاده از یک پیچ‌گوشتی تلاش داشت فاصله میان دو نیم‌کره را تنظیم کند که با لغزش ابزار، تماس کامل رخ داد و هسته به وضعیت بحرانی رسید.

«در این حادثه هشت نفر در معرض تشعشعات گاما و نوترونی قرار گرفتند. دکتر اسلوتین که دوز بسیار بالای ۲۱۰۰ رِم را دریافت کرده بود، تنها دو هفته بعد جان باخت.»

فرجام هسته اهریمنی

پس از این سلسله حوادث، این قطعه پلوتونیومی به طور رسمی «هسته اهریمنی» نام گرفت. در نهایت، مقامات آزمایشگاه لس آلاموس تصمیم گرفتند برای جلوگیری از حوادث مشابه و بهره‌برداری نظامی، این هسته را ذوب کرده و مواد آن را در ساخت سایر سلاح‌های هسته‌ای بازیافت کنند.