مافیای گنج‌یابی؛ تاراج میراث ملی از دل خاک تا ویترین فضای مجازی

تاراج میراث ملی در سایه فضای مجازی

حفاری‌های غیرمجاز در سال‌های اخیر از یک تخلف پراکنده به شبکه‌ای سودآور و سازمان‌یافته تبدیل شده است. این جریان با تکیه بر تبلیغات گسترده در فضای مجازی، نه‌تنها آثار تاریخی را از دل خاک بیرون کشیده و از کشور خارج می‌کند، بلکه با فروش گنج‌یاب‌های تقلبی و آموزش‌های غیرقانونی، افراد بیشتری را به این چرخه تخریب و سودجویی وارد می‌کند.

تغییر ماهیت حفاری؛ از تخلف فردی تا شبکه سازمان‌یافته

پدیده حفاری غیرمجاز برای کشف اشیای تاریخی، امروزه بافت‌های مسکونی و تپه‌های باستانی را هدف قرار داده است. حفارانی که بدون هیچ‌گونه تخصص یا مجوز قانونی اقدام به کاوش می‌کنند، لایه‌های تاریخی را نابود کرده و اطلاعات ارزشمند باستان‌شناسی را برای همیشه از بین می‌برند.

نکته نگران‌کننده‌تر، تغییر ماهیت این فعالیت‌ها به شبکه‌هایی است که نقش‌های مشخصی دارند؛ از شناسایی مناطق مستعد گرفته تا حفاری، فروش اشیای کشف‌شده و تبلیغات در فضای مجازی.

اقتصاد زیرزمینی گنج‌یابی

فروش اشیای تاریخی در بازارهای داخلی و خارجی، درآمدهای هنگفتی را نصیب این افراد می‌کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که سود حاصل از این فعالیت‌ها به میلیاردها تومان می‌رسد. این چرخه اقتصادی شامل موارد زیر است:

• فروش مستقیم اشیای تاریخی
• فروش دستگاه‌های گنج‌یاب تقلبی
• برگزاری دوره‌های آموزشی غیرقانونی
• ارائه مشاوره برای یافتن مکان‌های احتمالی گنج

ضرورت برخورد قاطع و نظارت مستمر

حفاری غیرمجاز، صرفاً یک تخلف فردی نیست، تهدیدی جدی برای میراث فرهنگی و هویت تاریخی کشور است.

کارشناسان معتقدند مقابله با این پدیده نیازمند رویکردی چندجانبه است. وضع قوانین بازدارنده‌تر، افزایش آگاهی عمومی و نظارت دقیق بر فضای مجازی برای مسدودسازی بسترهای ترویج این فعالیت‌ها، از اولویت‌های اصلی برای حفظ تاریخ سرزمین است.