شکل‌گیری معماری جدید امنیتی خاورمیانه با پیمان دفاعی عربستان، پاکستان و ترکیه

امضای یک پیمان دفاعی تاریخی در مکه، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خاورمیانه محسوب می‌شود که نشان‌دهنده گذار از وابستگی به چتر امنیتی ایالات متحده به سوی خودکفایی منطقه‌ای است.

تولد یک اتحاد استراتژیک

پیمان دفاعی میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه که در تاریخ ۷ اوت ۲۰۲۶ منعقد شد، سه قدرت تأثیرگذار جهان اسلام را در یک چارچوب امنیتی واحد گرد هم آورده است. بر اساس مفاد این توافق، هرگونه اقدام خصمانه علیه یکی از این سه کشور، به مثابه حمله به تمامی اعضا تلقی شده و واکنش مشترک آن‌ها را در پی خواهد داشت.

منطق نظامی و جغرافیایی پیمان

این ائتلاف بر پایه توانمندی‌های مکمل اعضا استوار است:

• پاکستان: دارنده بزرگ‌ترین ارتش در جهان اسلام و تنها قدرت هسته‌ای منطقه.
• ترکیه: دارای دومین ارتش قدرتمند، تجربه ناتو و صنایع دفاعی پیشرفته.
• عربستان سعودی: برخوردار از پیشرفته‌ترین نیروی هوایی منطقه و زیرساخت‌های حیاتی انرژی.

امنیت دریایی و مسیرهای انرژی

یکی از ارکان اصلی این معماری امنیتی، ائتلاف دریایی است که وظیفه حفاظت از آبراه‌های حیاتی از جمله تنگه هرمز، باب‌المندب و دریای عرب را بر عهده دارد. این ائتلاف با حضور ۱۴ کشور، امنیت جریان تجارت جهانی و انتقال انرژی را تضمین می‌کند.

«این آغاز خاورمیانه پسا-آمریکایی است؛ منطقه‌ای که دیگر برای سازماندهی امنیت خود به قدرت ایالات متحده وابسته نیست.»

آینده همکاری‌های منطقه‌ای

تحلیلگران معتقدند این پیمان هسته اولیه یک ساختار امنیتی گسترده‌تر است. زمزمه‌هایی از پیوستن سایر کشورهای حوزه خلیج فارس به این چارچوب شنیده می‌شود و درهای همکاری برای قدرت‌های بزرگ منطقه‌ای همچون مصر، مالزی و اندونزی نیز باز است تا در صورت هم‌سویی منافع، به این ساختار بپیوندند.