بررسی دوباره جذب سرمایه خارجی برای ساخت مسکن در ایران

صندوق ملی مسکن بار دیگر امکان جذب سرمایه‌گذاری خارجی برای پروژه‌های ساختمانی را بررسی می‌کند؛ با این حال، تحریم‌های بانکی، نوسان‌های ارزی و ریسک‌های سیاسی و حقوقی همچنان موانع اصلی اجرای چنین طرح‌هایی هستند.

بررسی راهکارهای تأمین مالی مسکن

در نشستی میان رئیس هیئت‌عامل صندوق ملی مسکن و رئیس هیئت‌مدیره بانک خاورمیانه، راهکارهای تأمین مالی پروژه‌های بخش مسکن و تقویت همکاری‌های مشترک بررسی شد.

در این نشست، ظرفیت‌های همکاری برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی و نقش صندوق ملی مسکن در تجهیز و تضمین منابع مالی پروژه‌های این بخش مورد توجه قرار گرفت.

تجربه مذاکرات با شرکت‌های خارجی

تأمین مالی پروژه‌های ساختمانی از مسیر سرمایه‌گذاری خارجی در بسیاری از کشورها روشی مرسوم است، اما در ایران محدودیت مبادلات بانکی و تحریم‌ها اجرای آن را دشوار کرده است. تلاش‌های دولت و شهرداری تهران برای استفاده از این ظرفیت در طرح‌های مسکن نیز در مواردی به نتیجه نرسیده است.

در دهه ۸۰ و ۹۰ شمسی، مذاکراتی با شرکت‌های ساختمانی کره‌ای و چینی برای ساخت مسکن انبوه، به‌ویژه در طرح مسکن مهر، انجام شد؛ اما پیچیدگی انتقال ارز، تحریم‌های بانکی، تفاوت استانداردهای ساخت‌وساز و اختلاف هزینه‌های تمام‌شده مانع تبدیل بسیاری از این مذاکرات به قراردادهای گسترده شد.

پس از مطرح شدن نهضت ملی مسکن، مذاکرات جدی‌تری برای استفاده از توان مهندسی و مالی چین انجام گرفت. امکان مشارکت شرکت‌های چینی در قالب قرارداد ساخت یا تهاتر نفت مطرح شد، اما جزئیات مشخصی از اجرای گسترده این پروژه‌ها منتشر نشد و این همکاری به نتیجه عملی نرسید.

موانع ساختاری سرمایه‌گذاری خارجی

برنامه‌هایی برای استفاده از توان شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی و ارتقای فناوری ساخت با مشارکت شرکت‌های چینی و ترکیه‌ای نیز مطرح شد. با این حال، به‌جز یک شرکت ترکیه‌ای که پیش‌تر در پروژه‌های مسکن مهر شهرهای جدید پردیس و پرند فعال بود، حضور گسترده‌ای از شرکت‌های خارجی گزارش نشد.

برخی شرکت‌های ساختمانی ترکیه در سال‌های گذشته در پروژه‌های تجاری و مسکونی تهران و تبریز مشارکت داشته‌اند، اما این همکاری‌ها عمدتاً در پروژه‌های کوچک‌تر و لوکس بوده و به ساخت مسکن حمایتی و انبوه اختصاص نداشته است.

تا زمانی که زیرساخت‌های مالی و روابط بانکی بین‌المللی بهبود نیابد، سرمایه‌گذاری خارجی در مسکن ممکن است در حد تفاهم‌نامه‌های اولیه باقی بماند.

ظرفیت فناوری‌های نوین

با وجود این موانع، استفاده از سرمایه خارجی برای ورود فناوری‌های نوین ساختمان‌سازی می‌تواند به افزایش سرعت ساخت کمک کند. تحقق این ظرفیت، به بهبود زیرساخت‌های مالی و روابط بانکی بین‌المللی وابسته است.