هشدار نسبت به تغییرات اکولوژیک دریای خزر و وضعیت بحرانی تالاب‌های ساحلی

تغییرات اقلیمی در سال‌های اخیر ساختار اکولوژیک دریای خزر و خلیج فارس را دستخوش تغییرات جدی کرده است. پایش‌های بلندمدت پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی نشان می‌دهد که علاوه بر کاهش تراز آب، پدیده‌هایی نظیر کاهش اکسیژن در اعماق و گرمایش آب‌های جنوبی کشور، زیست‌بوم‌های دریایی را با چالش‌های نوظهوری مواجه کرده‌اند.

پیامدهای تغییر اقلیم بر دریای خزر

مطالعات نشان می‌دهد در بخش‌های میانی و جنوبی دریای خزر، پایداری لایه‌بندی عمودی آب مانع از انتقال اکسیژن به لایه‌های عمیق شده است. این وضعیت که با کاهش سرمای زمستان‌های خزر تشدید شده، منجر به ظهور سولفید هیدروژن در رسوبات بستر و تضعیف چرخه مواد مغذی شده است.

وضعیت بحرانی خلیج فارس

افزایش دمای آب در خلیج فارس طی سه دهه گذشته، اثرات مخربی بر اکوسیستم این منطقه داشته است.

آب گرم و پرچگال خلیج فارس که پیش‌تر نقش حیاتی در جبران کمبود اکسیژن دریای عمان داشت، اکنون به دلیل کاهش میزان اکسیژن و تغییرات دمایی، دیگر قادر به نفوذ به اعماق دریای عمان نیست.

تالاب‌های ساحلی؛ قربانیان مدیریت انسانی

برخلاف تصور عمومی، مهم‌ترین تهدید برای تالاب‌های شمال کشور، فراتر از تغییر اقلیم، فشارهای ناشی از فعالیت‌های انسانی و مدیریت نادرست منابع آب است. وضعیت تالاب‌های ایران در مقایسه با سایر کشورهای حاشیه خزر به شرح زیر است:

راهکارهای حفاظتی

کارشناسان تأکید دارند که برای نجات این زیست‌بوم‌ها، باید از تعرض به حریم تالاب‌ها جلوگیری کرد و با مدیریت فاضلاب‌های شهری و صنعتی، از فشار بر اکوسیستم‌های حساس کاست. پایداری تالاب‌هایی نظیر انزلی به دلیل تغذیه از رودخانه‌های پرآب، همچنان ممکن است، مشروط بر آنکه مدیریت منابع آب در حوضه‌های بالادست به صورت علمی و مسئولانه انجام شود.