فشار آمریکا بر دیوان کیفری بین‌المللی و چهار پیشنهاد برای حمایت از آن

دیوان کیفری بین‌المللی در برابر فشارهای فزاینده ایالات متحده قرار دارد؛ یادداشتی تحلیلی استدلال می‌کند که بقای این نهاد بیش از هر چیز به اقدام اعضا و حامیان آن وابسته است.

فشار آمریکا و تهدید علیه دیوان

این یادداشت می‌گوید مخالفت واشنگتن با دیوان کیفری بین‌المللی سابقه‌ای طولانی دارد و مقام‌های جمهوری‌خواه آمریکا، از دوره ریاست‌جمهوری جورج دبلیو بوش تا دولت کنونی، بارها فعالیت‌های این نهاد را هدف انتقاد قرار داده‌اند. در متن همچنین تأکید شده است که دیوان تاکنون برای هیچ شهروند آمریکایی حکم بازداشت صادر نکرده است.

به‌گفته نویسنده، تحریم کارکنان دیوان و تهدید به تحریم کل نهاد و برچیدن آن، نشانه تشدید فشارها و طرح تهدیدی وجودی علیه دیوان است. این تحریم‌ها توانایی برخی قضات را برای استفاده از خدمات بانکی، رزرو هتل و پرداخت هزینه‌های روزمره با کارت اعتباری محدود کرده است.

این یادداشت هشدار می‌دهد که بی‌تفاوتی حامیان دیوان می‌تواند به اندازه فشارهای خارجی به تضعیف آن منجر شود.

چهار پیشنهاد برای حمایت از دیوان

۱. تقویت همکاری قضایی

نخستین پیشنهاد، تأکید دوباره اعضا بر حمایت از پرونده‌های در دست بررسی و ارائه همکاری عملی در زمینه جمع‌آوری شواهد و اجرای حکم‌های بازداشت صادرشده است.

۲. افزایش شمار اعضا

در پیشنهاد دوم، از کشورهای حامی خواسته شده است دولت‌های بیشتری را به عضویت در دیوان تشویق کنند. خروج اخیر ونزوئلا و چاد از دیوان، اهمیت این موضوع را بیشتر کرده است.

لبنان یکی از کشورهایی معرفی شده که پیوستن به دیوان را بررسی کرده اما تاکنون عضو آن نشده است. در متن آمده است که عضویت لبنان می‌تواند صلاحیت دیوان درباره اتهام‌های مربوط به مقام‌های اسرائیلی و فرماندهان حزب‌الله را مطرح کند؛ دامنه این صلاحیت به شرایط حقوقی عضویت و صلاحیت دیوان وابسته است.

۳. تأمین مالی بیشتر

بودجه دیوان برای سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱۰ میلیون دلار اعلام شده است. این نهاد پرونده‌های مرتبط با جنایت‌های جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی را در اوکراین، فلسطین و دارفور دنبال می‌کند.

۴. حفاظت از کارکنان تحریم‌شده

این یادداشت از اتحادیه اروپا و کانادا می‌خواهد از سازوکارهای حقوقی موجود برای کاهش آثار تحریم‌های آمریکا علیه قضات و کارکنان دیوان استفاده کنند. همچنین بر حمایت از دعاوی قضایی برخی قضات برای به چالش کشیدن این تحریم‌ها در دادگاه‌های آمریکا تأکید شده است.

اصلاح به‌جای تعطیلی

جمع‌بندی یادداشت این است که فشار آمریکا به‌تنهایی لزوماً دیوان را از میان نمی‌برد و موفقیت آن به کناره‌گیری دیگر کشورها وابسته است. متن، دیوان را با وجود کاستی‌ها، تنها نهاد دائمی دارای ظرفیت رسیدگی به اتهام‌های مربوط به جنایت‌های جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی معرفی می‌کند.

بر این اساس، پیشنهاد نهایی اصلاح دیوان به‌جای نابودی آن است؛ رویکردی که در این یادداشت با اصل پاسخ‌گویی برابر همه افراد، صرف‌نظر از میزان قدرتشان، پیوند داده شده است.