بحران ناپدیدشدن پروانه‌ها؛ تغییر اقلیم حشرات رنگارنگ را به کوچ فرستاد

سیاره زمین با بحران بی‌سابقه ناپدیدشدن و مهاجرت اجباری پروانه‌ها روبه‌رو است؛ پدیده‌ای که تحت تأثیر تغییرات اقلیمی، گونه‌های رنگارنگ جهان را به سوی زیستگاه‌های جدید سوق داده است.

کوچ اجباری حشرات به دلیل بحران‌های اقلیمی

بیش از ۱۷۰۰ گونه از پروانه‌ها در ۱۰۵ کشور جهان، دیگر در محل سابق خود زندگی نمی‌کنند و به مناطق جدیدی کوچ کرده‌اند. پروانه‌ها به عنوان موجوداتی ظریف و رنگارنگ، به تغییرات محیطی بسیار حساس هستند. افزایش دما، خشکسالی، سیل و نابودی چمن‌زارها و مراتع، آنها را مجبور می‌کند به دنبال زیستگاه‌های جدید و خنک‌تر با منابع غذایی کافی بگردند.

این جابه‌جایی‌ها که در تمام قاره‌ها مشاهده شده، نشان‌دهنده‌ی تأثیر عمیق فعالیت‌های انسانی بر طبیعت است.

تحقیقات جهانی پیرامون افت جمعیت پروانه‌ها

دکتر شاوان چودوری، رئیس آزمایشگاه اکولوژی تغییرات جهانی در دانشگاه موناش استرالیا، پس از مشاهده‌ی کاهش چشمگیر جمعیت پروانه‌ها در نزدیکی خانه‌ی کودکی‌اش در بنگلادش پژوهشی را آغاز کرد. او می‌گوید: «وقتی کار میدانی را شروع کردم، پیدا کردن ۶۰ تا ۷۰ گونه پروانه در یک فضای سبز شهری کوچک بسیار آسان بود. اما تنها چند سال بعد، پیدا کردن ۱۵ گونه هم بسیار دشوار شد.»

او با جمع‌آوری مطالعات و داده‌های محققان از سراسر جهان، به ویژه از مناطق گرمسیری که حدود ۹۰ درصد از گونه‌های پروانه در آنجا زندگی می‌کنند، توانست تصویر کامل‌تری از بحران به دست آورد.

آمار نگران‌کننده در کشورهای مختلف

• در ۳۲ کشور، حداقل یک‌چهارم از گونه‌های بومی پروانه به مناطق جدید مهاجرت کرده‌اند.
• در ۱۰ کشور از این کشورها، این عدد به بیش از نیمی از گونه‌ها رسیده است.
• حدود ۸۰ درصد از گونه‌های پروانه، محدوده‌ی خود را گسترش داده و به مناطق جدید مهاجرت کرده‌اند.
• حدود ۲۷ درصد از گونه‌ها با کاهش محدوده‌ی زندگی خود روبرو بوده‌اند.

پروانه‌ها؛ قناری‌های معدن زغال‌سنگ سیاره زمین

کریس گرینتر، مدیر ارشد مجموعه‌ی حشره‌شناسی در آکادمی علوم کالیفرنیا، پروانه‌ها را به «قناری‌های معدن زغال‌سنگ» برای سیاره‌مان تشبیه می‌کند. همان‌طور که در قدیم معدنچیان قناری را برای هشدار درباره‌ی گازهای سمی به معدن می‌بردند، پروانه‌ها هم با تغییرات جمعیت و جابه‌جایی‌هایشان، نشانه‌هایی از تغییرات بزرگ در طبیعت به ما می‌دهند.

تغییرات جمعیت پروانه‌ها می‌تواند برای سایر گونه‌ها و حتی خودمان زنگ خطر و هشدار اولیه باشد.

راهکارهای نجات حشرات رنگارنگ

کارشناسان می‌گویند برای نجات پروانه‌ها باید هرچه سریع‌تر دست به کار شویم. از جمله‌ی این راهکارها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کاشت گیاهان بومی در باغچه یا حیاط خانه‌ها
• کوتاه کردن کمتر چمن‌ها برای فراهم‌سازی جای مناسب زندگی
• ثبت مشاهدات پروانه‌ها در برنامه‌های علمی شهروندی مثل iNaturalist