انتقاد ترامپ از سودهای نجومی غول‌های نفتی؛ پول کلان نفت کجا می‌رود؟

شرکت‌های بزرگ نفتی جهان در سه ماهه دوم سال به سودهای کلانی دست یافتند؛ رخدادی که بار دیگر بحث‌ها درباره نحوه تخصیص این درآمدها و واکنش‌های شدید سیاسی را برانگیخته است.

رکوردشکنی سودآوری غول‌های انرژی

پنج شرکت بزرگ نفتی جهان شامل اکسان موبیل، شورون، بی‌پی، شل و توتال‌انرژیس، در فاصله ماه‌های آوریل تا ژوئن توانستند به سود خیره‌کننده ۴۸ میلیارد دلار دست پیدا کنند. این عملکرد در سایه افزایش قیمت سوخت‌های فسیلی در پی تنش‌های میان ایالات متحده و ایران رقم خورده است.

همزمان، میزان جریان نقدی این شرکت‌ها نیز به رکورد بی‌سابقه نزدیک به ۹۰ میلیارد دلار رسید که حتی از رقم ثبت‌شده پس از آغاز مناقشه اوکراین در اوایل سال ۲۰۲۲ نیز فراتر رفته است.

انتقادات شدید سیاسی و چالش مالیات بر سود مازاد

این دستاوردهای مالی چشمگیر بار دیگر خشم فعالان محیط زیست و مقامات سیاسی را به همراه داشته است. در این میان، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، شرکت‌های اکسان موبیل و شورون را به دلیل کسب درآمدهای کلان از محل افزایش قیمت سوخت مورد انتقاد شدید قرار داد و خواستار کاهش قیمت بنزین برای مصرف‌کنندگان شد.

«شرکت‌های بزرگ نفتی در سه ماهه گذشته از یک موهبت نقدی بی‌سابقه بهره‌مند شدند، اما این منابع مالی را صرف افزایش تولید نکرده‌اند.»

در همین حال، دولت پرتغال از تصویب مالیات بر سودهای فوق‌العاده شرکت‌های نفتی و پالایشگاهی در سال ۲۰۲۶ خبر داده است، و نهادهای مدنی نیز خواستار وضع مالیات‌های مشابه برای تامین مالی زیرساخت‌های مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی شده‌اند.

رویکرد احتیاطی شرکت‌ها در قبال سرمایه‌گذاری جدید

کارشناسان بازار انرژی معتقدند که این شرکت‌ها تمایل چندانی به سرمایه‌گذاری گسترده در میادین جدید نفتی و گازی ندارند. دلیل اصلی این رویکرد احتیاطی، ناپایدار بودن سود و جریان نقدی فعلی در صورت فروکش کردن تنش‌های ژئوپلیتیک یا توافق صلح پایدار است.

• تمرکز شرکت‌هایی نظیر بی‌پی بر کاهش بدهی‌ها و بهبود ترازنامه مالی.
• اقدام شرکت شل در خرید شرکت کانادایی ARC Resources به ارزش ۱۶.۴ میلیارد دلار.
• حفظ ثبات نسبی در هزینه‌های سرمایه‌ای، سود سهام و بازخرید سهام توسط غول‌های انرژی.

انجمن نفت آمریکا (API) در واکنش به فشارهای موجود تاکید کرد که صنعت نفت و گاز ماهیتی چرخه‌ای دارد و نباید عملکرد آن را بر اساس عملکردهای فصلی ارزیابی کرد. به گفته این نهاد، وضع مالیات بر سود مازاد راهکار مناسبی برای تأمین امنیت انرژی نخواهد بود و صرفاً سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت را تضعیف می‌کند.