راز ماندگاری خاطرات فراموش‌شده؛ مغز هرگز اطلاعات را پاک نمی‌کند

بر اساس یافته‌های جدید علمی، خاطراتی که گمان می‌کنیم برای همیشه از ذهن پاک شده‌اند، در واقع در گوشه‌ای از مغز به صورت پنهان باقی مانده و تحت شرایط مناسب قابلیت بازیابی دارند.

رمزگشایی از مکانیزم حافظه در مغز

آیا تا به حال برایتان پیش آمده که نام فرد یا رویدادی را کاملاً از یاد ببرید، اما با دیدن یک صحنه آشنا یا شنیدن قطعه‌ای موسیقی، تمام جزئیات به ذهنتان بازگردد؟ این تجربه رایج، ریشه‌های عمیق عصبی دارد. پژوهشگران موسسه فردریش میشر سوئیس با انجام مطالعاتی بر روی مگس‌های میوه، دریافتند که مغز خاطرات را همانند فایل‌های حذف‌شده کامپیوتری نابود نمی‌کند، بلکه آن‌ها را در قالب یک «نسخه‌ی پشتیبان خاموش» حفظ می‌نماید.

نقش نسخه‌های پشتیبان و مسیرهای عصبی

هنگام یادگیری، شبکه‌ای از نورون‌ها فعال شده و ردپای فیزیکی خاطره را شکل می‌دهند. بررسی‌ها نشان داد که مغز دو نسخه از هر خاطره ذخیره می‌کند: نخستین نسخه برای هدایت فوری رفتار و دومین نسخه به عنوان نسخه پشتیبان خاموش. در آزمایش‌های انجام‌شده، مگس‌ها پس از مدتی نشانه‌های یادگیری اولیه را از دست دادند، اما قرارگیری مجدد آن‌ها در همان محیط قبلی موجب فعال‌سازی و بازگشت مجدد رفتار آموخته‌شده گردید.

خاطرات فراموش‌شده هرگز واقعاً نابود نمی‌شوند؛ آنها در گوشه‌ای از مغز به حالت خاموش باقی می‌مانند و با یک نشانه‌ی مناسب، دوباره زنده می‌شوند.

پیدایش خاطرات کاذب و مسیرهای دوگانه

مطالعات همچنین نشان داد که روند بازیابی همیشه دقیق نیست و تحریک مغز با نشانه‌های جدید و بی‌خطر می‌تواند به شکل‌گیری خاطرات نادرست منجر شود. مغز از مسیرهای عصبی متفاوتی برای بازیابی دقیق و ساخت خاطرات کاذب بهره می‌برد که این امر می‌تواند توجیه‌کننده پدیده‌ی به‌یادآوری رویدادهای رخ‌نداده در انسان باشد.