جدال بر سر میراث شریعتی و اقتصاد آزاد؛ از اتهام شیادی فکری تا دفاع سروش

این جدال زمانی به اوج خود رسید که در یک مناظره، دیدگاه‌های تندی علیه پروژه فکری شریعتی مطرح شد و او متهم به انحراف مسیر توسعه اقتصادی ایران گشت. در واکنش به این موضع‌گیری‌ها، چهره‌های برجسته‌ای مانند عبدالکریم سروش با ادبیاتی انتقادی به دفاع از شریعتی برخاستند و این مواجهه، ابعاد تازه‌ای از تقابل میان دو پارادایم فکری را نمایان ساخت.

منتقدان بر این باورند که دفاع روشنفکران دینی از شریعتی نشان‌دهنده پایداری بنیان‌های نظری این جریان در مخالفت با لیبرالیسم اقتصادی و تأکید بر دولت‌سالاری است.

• تأکید بر عدالت توزیعی به عنوان محور اصلی اندیشه
• بدبینی ریشه‌دار نسبت به سازوکارهای بازار آزاد
• بازتولید مفاهیم ضدسرمایه‌داری با ادبیاتی نوین

در این میان، مدافعان اقتصاد آزاد استدلال می‌کنند که تلفیق دین و ایدئولوژی‌های چپ‌گرا، بستر مناسبی برای شکل‌گیری اقتصاد دستوری و تضعیف بخش خصوصی فراهم کرده است. در مقابل، روشنفکران مذهبی بر این نکته پافشاری می‌کنند که مسائل اقتصادی را نمی‌توان کاملاً از اخلاق و عدالت اجتماعی جدا دانست.