تغییر قواعد بازی در تنگه هرمز و ائتلاف‌های جدید امنیتی در خلیج فارس

تغییرات راهبردی عمیقی در خلیج فارس در جریان است؛ در حالی که تنش‌ها میان ایران و ایالات متحده ادامه دارد، کشورهای منطقه در حال بازتعریف چارچوب‌های امنیتی خود و قواعد حاکم بر آبراه حیاتی تنگه هرمز هستند.

چالش‌های تنگه هرمز و موضع‌گیری‌های متقابل

بیش از پنج ماه از آغاز درگیری‌ها می‌گذرد و با کند شدن تمپوی نظامی، اکنون نزاع اصلی بر سر تعیین قواعد بازی در خلیج فارس متمرکز شده است. در حالی که مقامات آمریکایی از احتمال دستیابی ایران و عمان به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز سخن گفته‌اند، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این روایت را رد کرده و بازگشایی این آبراه را منوط به پذیرش شرایط ایران می‌داند.

واشنگتن خواستار تردد شناورهای تجاری در آبراهی بین‌المللی بدون نیاز به اجازه یا عوارض ایران است، اما تهران بر حفظ اهرم‌های فشاری که از طریق محدودسازی تردد به دست آورده، تأکید دارد. این اختلاف نظر نه‌تنها دیپلمات‌ها، بلکه شرکت‌های کشتیرانی، بیمه‌گران و صاحبان کالا را با چالش‌های حقوقی و تحریمی مواجه کرده است.

پیمان دفاعی مکه؛ بازتعریف ائتلاف‌های امنیتی

همزمان با تغییرات در تنگه هرمز، عربستان سعودی به دنبال ایجاد ائتلاف‌های امنیتی جدید فراتر از توافق‌های سنتی با واشنگتن است. بر اساس گزارش‌ها، ریاض تا اواخر ماه مارس با بیش از ۷۰۰ موشک و پهپاد پرتاب‌شده مواجه بوده و برای حفاظت از زیرساخت‌های خود تلاش کرده است.

در این راستا، ریاض پیمان دفاعی مشترک مکه را با ترکیه و پاکستان امضا کرد که بر اساس آن، حمله مسلحانه به یکی از این کشورها به منزله حمله به هر سه آن‌ها تلقی خواهد شد. این پیمان عربستان را به دومین ارتش بزرگ ناتو و یک پاکستان هسته‌ای پیوند می‌دهد.

چشم‌انداز منطقه‌ای و حضور بازیگران کلیدی

کشورهایی مانند مصر و قطر نیز رویکردهای مشابهی را در قبال تحولات امنیتی دنبال می‌کنند. نشست‌های مکرر چهارجانبه میان عربستان، ترکیه، پاکستان و مصر نشان‌دهنده تمایل ریاض و قاهره برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و کاهش اتکای صرف به تضمین‌های امنیتی ایالات متحده است.

آینده صلح در خلیج فارس به نحوه تعیین قواعد در تنگه هرمز و تعادل میان قدرت‌های منطقه‌ای وابسته خواهد بود.