روایت فارین پالسی از بحران دریای سیاه؛ امنیت غذایی جهان در گرو رویارویی مسکو و کی‌یف

کریدورهای تجاری دریای سیاه بار دیگر در کانون بحران میان روسیه و اوکراین قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که با سال‌های گذشته تفاوت‌های اساسی دارد و زنگ خطر را برای امنیت غذایی جهان به صدا درآورده است.

ریشه‌های بحران و توقف حمل‌ونقل دریایی

اوکراین اعلام کرده است که حمل‌ونقل دریایی به سه بندر تحت کنترل این کشور در دریای سیاه عملا متوقف شده است. حملات موشکی و پهپادی گسترده، ده‌ها کشتی تجاری را در آب‌های منطقه هدف قرار داده و تلفات جانی برجای گذاشته است.

این حملات علاوه بر خسارت‌های انسانی، صادرات غلات اوکراین را به میزان قابل‌توجهی کاهش داده و هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی را به‌شدت بالا برده است. برآوردهای رسمی نشان می‌دهد که بخش کشاورزی اوکراین با زیان مستقیم میلیارد دلاری از محل درآمدهای صادراتی مواجه خواهد شد.

فروپاشی بازار ناشی از هزینه و ریسک

برخلاف محاصره‌های فیزیکی گذشته، مانع اصلی در شرایط کنونی حملات مستقیم به کشتی‌ها، خدمه و محموله‌ها است که ریسک مالی و جانی سفرهای دریایی را به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش داده است.

«اینها اقدامات عمدی علیه کارگران غیرنظامی هستند که هیچ نقشی در این درگیری ندارند و هیچ قدرتی برای فرار از آن ندارند.»

افزایش شدید نرخ حق بیمه ریسک جنگی و خودداری بیمه‌گران از پوشش خطرات منطقه، موجب شده است تا مالکان کشتی با استناد به شرایط فورس‌ماژور از اجرای قراردادهای خود سر باز زنند.

ناتوانی مسیرهای جایگزین

استفاده از مسیرهای زمینی و رودخانه‌ای جایگزین نیز با موانع جدی روبه‌روست. ظرفیت محدود بنادر دانوب و زیرساخت‌های حمل‌ونقل زمینی در اروپای مرکزی امکان جذب حجم عظیم صادرات اوکراین را ندارند و هزینه‌های ترانزیت را به‌شدت افزایش داده‌اند.

دورنمای نگران‌کننده در پاییز

کارشناسان بازار جهانی غلات هشدار می‌دهند که با آغاز فصل برداشت محصولات جدید در ماه‌های آینده، چنانچه بنادر دریای سیاه باز نشوند و مسیرهای جایگزین تقویت نگردند، فشار بر بازارهای جهانی افزوده خواهد شد و جهان ممکن است با بحرانی جدی در حوزه امنیت غذایی روبه‌رو شود.