صادرات زنجیره آهن و فولاد به ۳۹ میلیون تن رسید؛ هشدار درباره قیچی قیمت و هزینه

صادرات زنجیره آهن و فولاد کشور در سال ۱۴۰۴ با رشدی قابل توجه به حدود ۳۹.۴ میلیون تن به ارزش ۷.۷۴ میلیارد دلار رسید، در حالی که فعالان این صنعت نسبت به چالش‌های ساختاری و پدیده قیچی قیمت و هزینه هشدار دادند.

رشد حجم و ارزش صادرات در سال ۱۴۰۴

بر اساس آمارهای اعلام‌شده، در سال ۱۴۰۴ صادرات زنجیره آهن و فولاد به حدود ۳۹.۴ میلیون تن به ارزش ۷.۷۴ میلیارد دلار بالغ شد که این رقم حکایت از رشد ۳۲ درصدی وزن و حدود ۱۸ درصدی ارزش دارد. با این وجود، ارزش متوسط هر تن صادرات حدود ۱۰.۵ درصد کاهش یافته است که نشان‌دهنده لزوم تمرکز بر فناوری، بهره‌وری و محصولات با ارزش افزوده بالاتر است.

ظرفیت‌های تولیدی و گستردگی زنجیره فولاد

در سال ۱۴۰۴ استخراج سنگ‌آهن کشور از مرز ۱۰۰ میلیون تن فراتر رفت و تولید کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی نیز به ترتیب حدود ۷۳.۷، ۶۲.۷ و ۳۹ میلیون تن ثبت شد. همچنین در بخش فولادسازی حدود ۱۲.۴ میلیون تن اسلب و ۱۹.۷ میلیون تن بیلت و بلوم تولید شده است.

• فعالیت حدود ۹۷۰ واحد در زنجیره فولاد
• اشتغال مستقیم و غیرمستقیم حدود ۲ میلیون نفر
• فعالیت بیش از ۶۶۰ معدن سنگ‌آهن در ابتدای زنجیره

چالش «قیچی قیمت و هزینه» و سرمایه در گردش

بررسی صورت‌های مالی شرکت‌های بزرگ بورسی نشان می‌دهد که هزینه انرژی و دستمزد مستقیم تولید با سرعت بیشتری نسبت به متوسط قیمت محصولات آهنی افزایش یافته است. این وضعيت که از آن با عنوان «قیچی قیمت و هزینه» یاد می‌شود، ارزش واقعی فروش را کاهش داده و سرمایه در گردش شرکت‌های بزرگ را با چالش روبه‌رو ساخته است.

«نمی‌توان برای همه حلقه‌های زنجیره یک نسخه قیمتی واحد تجویز کرد؛ هدف اصلی سیاست‌گذاری باید حفظ تعادل اقتصادی کل زنجیره باشد.»

سه سناریوی مدیریتی برای آینده صنعت

برای مدیریت شرایط و عبور از عدم‌قطعیت‌های پیش‌رو، برنامه‌ریزی صنعت بر سه سناریوی مدیریتی استوار شده است:

1. سناریوی نخست: حرکت به سمت ثبات، بازگشت ظرفیت‌ها و تقویت بازارهای صادراتی.
2. سناریوی دوم: تداوم فضای نامطمئن و تمرکز بر حفظ نقدینگی، سرمایه در گردش و ذخایر حیاتی.
3. سناریوی سوم: آمادگی در برابر شوک‌های شدیدتر با تعیین دقیق حداقل تولید راهبردی و گلوگاه‌های انرژی.