اسپیس‌ایکس ۱ میلیون ماهواره هوش مصنوعی به مدار زمین می‌فرستد؛ تهدید آب‌وهوای زمین

طرح‌های کلان برای استقرار مراکز داده در مدار

شرکت فضایی اسپیس‌ایکس به رهبری ایلان ماسک، به همراه شرکت‌هایی چون آمازون و بلو اوریجین، در حال پیگیری طرح‌های بلندپروازانه‌ای برای استقرار مراکز داده مبتنی بر هوش مصنوعی در مدار زمین هستند. این طرح‌ها، در دهه آینده، می‌تواند تعداد ماهواره‌ها و دفعات پرتاب را به شکلی بی‌سابقه افزایش دهد. اما دانشمندان نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی این پروژه‌ها بر آب‌وهوای زمین و آلودگی جوی هشدار می‌دهند.

جو فوقانی زمین؛ قلمرویی بکر در معرض آلودگی

کارشناسان هشدار می‌دهند که در صورت استقرار هزاران ماهواره هوش مصنوعی به عنوان مراکز داده در مدار طی دهه آینده، غلظت آلاینده‌های خطرناک ناشی از پرتاب راکت‌ها و بازگشت ماهواره‌ها به جو فوقانی زمین، ممکن است به نقاط اوج فاجعه‌بار برسد. اسپیس‌ایکس به تنهایی قصد دارد یک میلیون ماهواره هوش مصنوعی را به فضا پرتاب کند.

آرون بولی، استاد نجوم در دانشگاه بریتیش کلمبیا، می‌گوید پرتاب‌ها و بازگشت‌ها به زمین، تنها فعالیت‌های انسانی هستند که مواد را مستقیماً به جو فوقانی وارد می‌کنند و انتشار گازها در این لایه‌ها، تأثیرات بسیار بیشتری دارد. بیشتر راکت‌ها دوده سیاه منتشر می‌کنند که می‌تواند گرمایش جهانی را تشدید کند. بدنه ماهواره‌ها نیز عمدتاً از آلومینیوم ساخته شده‌اند که در حضور اکسیژن به اکسید آلومینیوم تبدیل می‌شود؛ این ماده توانایی تحریک تخریب لایه اوزون را دارد.

دانشمندان هنوز درک دقیقی از واکنش‌های شیمیایی میان این آلاینده‌ها و گازهای جوی در ارتفاعات بالا ندارند و همچنین نقاط بحرانی را نمی‌شناسند. بدتر اینکه، آلاینده‌ها در جو فوقانی بسیار بیشتر از آن‌هایی که از خودروها یا کارخانه‌ها در نزدیکی زمین منتشر می‌شوند، باقی می‌مانند.

پرتاب‌های بی‌شمار و افزایش آلاینده‌های جوی

دانشمندان معتقدند دوده سیاه ناشی از راکت‌ها می‌تواند تا سه سال در جو باقی بماند، که به معنای افزایش خطرناک غلظت آن در آینده نزدیک است. راکت عظیم‌الجثه استارشیپ اسپیس‌ایکس نقشی کلیدی در استقرار این مجموعه‌های ماهواره‌ای خواهد داشت.

هر پرتاب استارشیپ حدود ۷۶,۰۰۰ تن معادل دی‌اکسید کربن تولید می‌کند که تقریباً برابر با انتشار سالانه ۱۷,۷۲۷ خودروی سواری بنزینی است.

برآوردهای فنی نشان می‌دهد که برای استقرار یک میلیون ماهواره برنامه‌ریزی‌شده اسپیس‌ایکس، ممکن است تا ۷۷,۰۰۰ پرتاب استارشیپ (حدود ۱۵,۳۰۰ پرتاب در سال) نیاز باشد. این در حالی است که در سال‌های اخیر، تنها چند صد پرتاب مداری در سراسر جهان انجام شده است.

بارش زباله‌های فضایی؛ خطری جدید برای زمین

علاوه بر آلودگی ناشی از پرتاب‌ها، خاکستر سمی حاصل از بازگشت ماهواره‌های هوش مصنوعی به جو نیز مسئله‌ساز است. مراکز داده مداری اسپیس‌ایکس می‌توانند بسیار سنگین‌تر از نسل‌های قبلی باشند و تا ۷.۵ تن وزن داشته باشند.

کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که ارائه‌دهندگان، هر پنج سال یک بار این ماهواره‌ها را با فناوری‌های جدیدتر جایگزین خواهند کرد. در نتیجه، سالانه ده‌ها یا حتی صدها تن فلز ممکن است به جو بازگردد که از میزان شهاب‌سنگ‌های طبیعی که به زمین برخورد می‌کنند، بیشتر است.