قدرت بدون مشروعیت؛ تناقض بزرگ اسرائیل در منظومه منطقه‌ای

قدرت نظامی و برتری‌های تاکتیکی اسرائیل لزوماً به معنای برخورداری از هژمونی و مشروعیت منطقه‌ای نیست؛ تناقضی بنیادین که میان سلطه عریان و رهبری پایدار فاصله انداخته است.

سلطه بدون مشروعیت؛ شکاف میان زور و رهبری

بر اساس اندیشه‌های آنتونیو گرامشی، میان «سلطه» مبتنی بر زور و «هژمونی» مبتنی بر رضایت تفاوت اساسی وجود دارد. سلطه می‌تواند تخریب کند و مانع شود، اما قادر به اقناع و رهبری نیست. بررسی تحولات خاورمیانه نشان می‌دهد که پیروزی‌های تاکتیکی اسرائیل در حوزه‌های نظامی نتوانسته به ایجاد یک نظم هژمونیک منتهی شود.

«آنچه وجود داشته، صرفاً سلطه‌ای عریان بوده که زیر چتر راهبردی آمریکا دوام آورده و اکنون در حال فرسایش تدریجی است.»

اقتصاد وابسته و فرسایش سرمایه انسانی

اگرچه بخش فناوری پیشرفته سهم قابل‌توجهی از اقتصاد اسرائیل را تشکیل می‌دهد و این کشور در حوزه امنیت سایبری دستاوردهایی داشته است، اما این موفقیت‌ها در نهایت به ادغام در اکوسیستم فناوری ایالات متحده ختم می‌شوند. آمارهای نگران‌کننده از خروج حدود ۹۰ هزار اسرائیلی در سال ۲۰۲۵ و رکود نسبی در شرکت‌های نوپا، از فرسایش تدریجی مهم‌ترین دارایی این رژیم یعنی سرمایه انسانی حکایت دارد.

بحران مشروعیت و از دست رفتن ابتکار عمل

در عرصه بین‌المللی و منطقه‌ای، وضعیت مشروعیت اسرائیل با چالش‌های جدی روبه‌رو است. طرح پرونده‌های حقوقی در دادگاه‌های بین‌المللی، شناسایی کشور فلسطین توسط ۱۵۷ کشور و نتایج نظرسنجی‌های جهانی که نشان‌دهنده دیدگاه منفی بیش از ۶۰ درصد از شهروندان کشورهای مختلف نسبت به اسرائیل است، این انزوا را تشدید کرده است.

• وابستگی حیاتی به سامانه‌های پدافندی و مالی ایالات متحده
• شکل‌گیری شبکه‌های منطقه‌ای مستقل از سوی کشورهای عربی
• ناتوانی در تعیین قواعد بازی در دیپلماسی انرژی و تجارت

در نهایت، این فرسایش ساختاری به معنای فروپاشی فوری نیست، بلکه بیانگر ناتوانی اسرائیل در سازمان‌دهی منطقه حول منافع خود و وابستگی مطلق به حمایت‌های خارجی است.