شکسته شدن رکورد اسقاط خودرو؛ بیش از ۲۰ میلیون وسیله نقلیه همچنان در مرز فرسودگی

با اسقاط بیش از ۶۰۰ هزار خودروی فرسوده از سال ۱۴۰۳ تاکنون، رکورد اسقاط خودرو در کشور شکسته شد؛ با این وجود، سایه سنگین بیش از ۲۰ میلیون وسیله نقلیه فرسوده همچنان بر سر هوای شهرها و اقتصاد کشور سنگینی می‌کند.

تکالیف قانونی و چالش‌های نوسازی ناوگان

بر اساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست، قانون هوای پاک صراحتاً مالکان وسایل نقلیه سبک، نیمه‌سنگین، سنگین و موتورسیکلت را مکلف کرده است پس از رسیدن به سن فرسودگی، آن‌ها را از رده خارج کنند. ماده ۸ این قانون هرگونه تردد، خرید و فروش، و صدور معاینه فنی برای خودروهای فرسوده را ممنوع ساخته است.

با وجود این تکالیف قانونی، روند خروج خودروهای فرسوده سال‌ها با رکود مواجه بود، اما طی دو سال اخیر با ثبت ۳۵۰ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۳ و عبور مجموع اسقاط از مرز ۶۰۰ هزار دستگاه، شتاب تازه‌ای به خود گرفته است.

اصلاح آیین‌نامه‌ها و محرک‌های اقتصادی جدید

دولت و دستگاه‌های مرتبط با هدف تسریع روند نوسازی، اقدامات تازه‌ای را در دستور کار قرار داده‌اند:

• تدوین آیین‌نامه اجرایی اسقاط ناوگان دیزلی بالای ۲۰ تن با استفاده از مکانیزم گواهی صرفه‌جویی
• الزام تولیدکنندگان داخلی خودرو و موتورسیکلت به دریافت گواهی اسقاط به ازای هر چهار دستگاه تولیدی
• مشروط شدن شماره‌گذاری وسایل نقلیه نو به ارائه گواهی اسقاط معادل ۰.۲۵ تولید ماهانه

پس از سه سال وقفه، نرخ جدید گواهی‌های اسقاط به شرح زیر به‌روزرسانی شده است:

ابعاد نگران‌کننده ناوگان فرسوده و آثار زیست‌محیطی

آمارهای رسمی نشان می‌دهد که از مجموع نزدیک به ۴۲ میلیون خودرو و موتورسیکلت در حال تردد، بیش از ۲۰ میلیون دستگاه (حدود ۵۰ درصد) در مرز فرسودگی قرار دارند. موتورسیکلت‌ها، خودروهای سواری و وانت‌ها سهم عمده‌ای در این میان دارند.

«طبق آمارهای ارائه‌شده، اسقاط حدود ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو طی سال‌های اخیر به صرفه‌جویی نزدیک به ۱.۵ میلیارد لیتر بنزین و کاهش ۸ درصدی انتشار گازهای گلخانه‌ای منجر شده است.»

همچنین با توجه به تردد حدود ۱۲ هزار کشنده با عمر بیش از ۵۰ سال در کشور، کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا مقرر کرده است که به ازای واردات هر کشنده جدید، یک کشنده فرسوده اسقاط شود تا گامی مؤثر در جهت کاهش ناترازی سوخت و بهبود کیفیت هوا برداشته شود.