جهش بازدهی اوراق قرضه تحت تأثیر هوش مصنوعی؛ ریسک جدید بازارهای مالی

افزایش چشمگیر استقراض توسط شرکت‌های پیشرو در حوزه هوش مصنوعی همزمان با تداوم کسری بودجه‌های سنگین دولتی، بازدهی واقعی اوراق قرضه را در اقتصادهای بزرگ جهانی به بالاترین سطح در بیش از یک دهه اخیر رسانده است.

جهش نرخ بهره تعدیل‌شده با تورم در بازارهای جهانی

شاخص‌های هزینه استقراض تعدیل‌شده با تورم یا همان بازدهی واقعی اوراق، به دلیل عرضه گسترده اوراق بدهی به بالاترین ارقام سال‌های اخیر رسیده‌اند. بازدهی واقعی ۳۰ ساله آمریکا بر اساس اوراق مصون از تورم به نزدیکی ۳ درصد رسیده که بالاترین سطح در ۱۸ سال گذشته محسوب می‌شود. همچنین بازدهی واقعی ۱۰ ساله بریتانیا و آلمان نیز در بالاترین سطوح یک دهه گذشته معامله می‌شود.

در حراج اخیر خزانه‌داری آمریکا، نرخ استقراض برای اوراق قرضه ۳۰ ساله به ۵.۲۲ درصد رسید که بالاترین رقم ثبت‌شده از سال ۲۰۰۱ به شمار می‌رود.

سیل اوراق بدهی غول‌های فناوری و هوش مصنوعی

شرکت‌های بزرگ توسعه‌دهنده زیرساخت‌های هوش مصنوعی مانند آلفابت، آمازون و متا برای تأمین مالی توسعه این فناوری مبالغ هنگفتی وام گرفته‌اند. داده‌های مالی نشان می‌دهد این غول‌های فناوری در سال جاری تاکنون نزدیک به ۲۲۰ میلیارد دلار اوراق منتشر کرده‌اند که بیش از دو برابر کل رقم ۱۰۸ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۵ است.

رقابت برای جذب سرمایه در دوران معاصر تا این حد بی‌سابقه نبوده است؛ توسعه شتابان هوش مصنوعی به کمیابی سرمایه دامن زده و اثر آن مستقیماً در بازدهی اوراق نمایان شده است.

تداوم کسری بودجه سنگین دولت‌ها

علاوه بر بخش خصوصی، دولت‌ها نیز همچنان به استقراض سنگین ادامه می‌دهند که این موضوع فشار مضاعفی بر بازار سرمایه وارد کرده است:

• ایالات متحده: کسری بودجه حدود ۶ درصد تولید ناخالص داخلی (معادل ۱.۹ تریلیون دلار)
• فرانسه: کسری بودجه حدود ۵ درصد تولید ناخالص داخلی
• بریتانیا: کسری بودجه حدود ۴ درصد تولید ناخالص داخلی

در قاره اروپا علاوه بر سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی، هزینه‌های فزاینده دفاعی و تأمین امنیت انرژی از عوامل اصلی افزایش انتشار اوراق دولتی به شمار می‌روند.

زنگ خطر برای بازارهای سهام و رشد اقتصادی

افزایش بازدهی واقعی اوراق، هزینه استقراض شرکت‌ها و خانوارها را به طور مستقیم افزایش می‌دهد. از نظر تئوریک، بازدهی بالاتر اوراق با درآمد ثابت، جذابیت نسبی سرمایه‌گذاری در بورس را کاهش می‌دهد و می‌تواند موجب بازنگری در ارزش‌گذاری سهام شرکت‌های بزرگ فناوری شود.

هرچند بازارهای سهام به لطف سودآوری مناسب شرکت‌ها تاکنون تاب‌آوری نشان داده‌اند، اما تحلیل‌گران هشدار می‌دهند تداوم روند صعودی نرخ بهره تعدیل‌شده با تورم می‌تواند از طریق مهار سرمایه‌گذاری و مصرف، رشد اقتصادی جهان را تهدید کند.