سقوط تراز آب دریای خزر به پایین‌ترین سطح در ۲۰۰ سال اخیر

تراز آب دریای خزر تحت تأثیر دگرگونی‌های اقلیمی و افزایش نرخ تبخیر، سالانه بین ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر کاهش یافته و هم‌اکنون به پایین‌ترین سطح خود در دو قرن اخیر رسیده است.

عوامل اصلی افت تراز آبی دریای خزر

بررسی‌های اقلیمی نشان می‌دهد که در دو دهه گذشته، میانگین دمای آب دریای خزر نزدیک به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد افزایش داشته است. این پدیده به تنهایی موجب افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی میزان تبخیر آب و در نتیجه منفی شدن بیلان آبی این دریاچه شده است.

منابع ورودی و سهم رودخانه‌ها

تغذیه آبی خزر از الگوهای مشخصی پیروی می‌کند که به شدت به روان‌آب‌های منطقه‌ای وابسته است:

• سهم رودخانه‌ها: ۷۵ درصد از کل آب ورودی به دریاچه خزر از طریق رودخانه‌ها تأمین می‌شود.
• نقش محوری ولگا: رودخانه ولگا به تنهایی تأمین‌کننده حدود ۸۰ درصد آب ورودی به این حوضه آبی است.
• سهم بارش‌های مستقیم: تنها ۲۵ درصد از آب دریاچه از طریق بارندگی مستقیم تأمین می‌گردد.

پیامدهای زیست‌محیطی و اقتصادی کاهش سطح آب

کاهش مستمر سطح آب خزر، بحرانی چندبعدی است که اثرات آن فراتر از مسائل زیست‌محیطی صرف گسترش یافته است. از جمله پیامدهای ملموس این روند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خطر نابودی و پسروی تالاب‌های ساحلی وابسته به دریا
• آسیب‌پذیری تأسیسات، اسکله‌ها و زیرساخت‌های بندری و ساحلی
• تهدید جدی معیشت پایدار جوامع بومی و صیادان مناطق ساحلی
• ایجاد چالش‌های اساسی برای فعالیت‌های اقتصادی و ترانزیت دریایی

تغییرات تراز آب دریای خزر پدیده‌ای چندوجهی است که تداوم آن آثار گسترده و جبران‌ناپذیری بر محیط‌زیست، زیرساخت‌ها و حیات اقتصادی حاشیه دریا به جای خواهد گذاشت.