افشای سانسور سه هزار ساله؛ کشف نام سه پادشاه گمشده امپراتوری آشور

رمزگشایی از لوح‌های باستانی و افشای سانسور تاریخی

بررسی‌های نوین روی کتیبه‌ها و لوح‌های گلی خط میخی که برخی از آن‌ها بیش از یک قرن پیش کشف شده بودند، پرده از سازوکار سانسور سیاسی در جهان باستان برداشت. شواهد نشان می‌دهد تاریخ امپراتوری آشور بسیار پیچیده‌تر، پرآشوب‌تر و خشن‌تر از روایت‌های رسمی به جامانده در متون کلاسیک است.

یافته‌های محققان حاکی از آن است که هر سه پادشاه کشف‌شده در پایتخت باستانی آشور به قدرت رسیدند و از حمایت طبقه نخبگان برخوردار بودند، اما به دلیل سلطنت‌های کوتاه‌مدت (کمتر از دو سال) و شکست در برابر رقبا، نه‌تنها از اریکه قدرت خلع شدند، بلکه نام و یادشان نیز به طور عمدی از تاریخ زدوده شد.

سه پادشاه حذف‌شده از تاریخ آشور

اسناد تاریخی جدید هویت این سه حکمران گمنام را به شرح زیر مشخص کرده است:

• تیگلات-پیلسر (۷۶۳ تا ۷۶۲ پیش از میلاد): او در دوره‌ای بحرانی مقارن با خورشیدگرفتگی بزرگ و شیوع بیماری‌های همه‌گیر به قدرت رسید. شواهد حاکی از آن است که وی علیه برادرزاده‌اش، آشور-دان سوم، دست به شورش زد و مدتی به عنوان حاکم موازی زمام امور را در دست داشت.
• شلمانسر (۷۴۷ تا ۷۴۵ پیش از میلاد): هویت وی از طریق یک سنگ‌نبشته کشف‌شده در سال ۱۸۹۴ میلادی در عراق شناسایی شد. نام او زیر سنگ‌تراشی‌های جانشینش، تیگلات-پیلسر سوم، مدفون شده بود تا نشانی از دوره بی‌ثبات و توطئه‌های درباری دوران او باقی نماند.
• آشور-اوبالیت (۹۱۳ تا ۹۱۲ پیش از میلاد): این حاکم پس از دوره‌ای کوتاه از قدرت برکنار شد. آثار باستانی نشان می‌دهد مجسمه یادبود او سر بریده شد و دست‌هایش را قطع کردند تا سنگ آن مجدداً برای ستایش فاتح بعدی به کار رود.

تصویرسازی آرمانی در اسناد رسمی

فهرست پادشاهان آشور نسخه‌ای کاملاً ایده‌آل و دست‌چین‌شده از تاریخ است که در آن تمامی شورش‌ها، بحران‌ها و ناآرامی‌ها با هدف نمایش انتقال قدرت بدون خون‌ریزی حذف شده‌اند.

فهرست‌های سلطنتی تهیه شده توسط کاتبان دربار آشور، تصویری یکدست و آرام از انتقال قدرت نسل به نسل ارائه می‌دهند؛ در حالی که اسناد پنهان نشان می‌دهد فشارهای اقلیمی، بحران‌های اقتصادی و همه‌گیری‌ها، کانون تحولات سیاسی و سوق دادن حکومت به سمت سیاست‌های تهاجمی‌تر بوده است.