امید در اردوگاه‌های آوارگان چاد؛ تدریس و مدیریت مدرسه توسط پناهجوی سودانی

جنگ داخلی سودان زندگی میلیون‌ها نفر را دگرگون کرده است، اما در دل بحران آوارگی در شرق چاد، آموزش به امیدی برای آینده کودکان پناهنده بدل شده است.

تبدیل آوارگی به فرصتی برای خدمت

پس از آغاز درگیری‌ها میان نیروهای مسلح سودان و نیروهای پشتیبانی سریع در آوریل ۲۰۲۳، میلیون‌ها شهروند مجبور به ترک خانه‌های خود شدند. چاد به عنوان یکی از مقاصد اصلی، میزبان نزدیک به یک میلیون پناهجوی سودانی است که بخش عمده آنان در مناطق مرزی با کمترین امکانات اولیه اسکان یافته‌اند.

در این میان، صحرا، زن ۳۲ ساله‌ای که در دارفور غربی در رشته مدیریت آموزشی تحصیل کرده بود، توانسته است با تکیه بر تجربه پیشین خود، مسئولیت مدیریت مدرسه‌ای ابتدایی را در یکی از اردوگاه‌های شرق چاد بر عهده بگیرد. این مدرسه با ۱۰۵۹ دانش‌آموز و ۳۰ معلم فعالیت می‌کند که کادر آموزشی آن را عمدتاً خود پناهندگان تشکیل می‌دهند.

«بی‌سوادی بسیار خطرناک است. آموزش کودکان را از خطراتی مانند ازدواج زودهنگام و خشونت در امان نگه می‌دارد و امید به آینده را زنده می‌کند.»

چالش‌های آموزشی در شرایط بحرانی

سیستم آموزشی چاد پیش از این موج پناهجویان نیز با چالش‌های بنیادین روبه‌رو بود؛ به طوری که بر اساس داده‌های بین‌المللی، بیش از دو میلیون جوان در این کشور توانایی خواندن و نوشتن ندارند. با ورود پناهجویان، فشار مضاعفی بر زیرساخت‌های آموزشی وارد شده است.

برخی از مهم‌ترین چالش‌های کادر آموزشی در اردوگاه‌ها عبارتند از:

• تفاوت‌های برنامه‌های درسی: ضرورت تطبیق معلمان سودانی با ساختار و برنامه آموزشی رسمی کشور چاد.
• موانع زبانی: تدریس به دو زبان عربی و فرانسوی در کنار تفاوت لهجه‌های محلی.
• فشار جمعیتی: اجرای نوبت‌های دوگانه (صبح و بعدازظهر) برای پاسخ‌گویی به حجم بالای دانش‌آموزان.

کمبود شدید منابع مالی و امکانات زیرساختی

پاسخ به بحران پناهندگان در شرق چاد با چالش جدی کمبود اعتبار مواجه است. با وجود اینکه کودکان بیش از نیمی از جمعیت پناهندگان را تشکیل می‌دهند، بخش عمده‌ای از بودجه‌های درخواستی تأمین نشده و طرح منطقه‌ای پاسخ به پناهندگان در سال ۲۰۲۶ با کسری ۸۳ درصدی بودجه روبه‌رو است.

مدارس مستقر در اردوگاه‌ها از کمبود برق، آب آشامیدنی، سرویس‌های بهداشتی استاندارد و وسایل آموزشی رنج می‌برند. با این وجود، تلاش‌های جامعه محلی و سازمان‌های امدادی برای تداوم آموزش و حفاظت از کودکان در برابر خطرات محیطی ادامه دارد.