اسکن‌های مغزی راز درک احساسات چهره انسان توسط سگ‌ها را فاش کرد

اسکن‌های نوین مغزی نشان می‌دهند که سگ‌ها نه‌تنها متوجه تفاوت میان چهره‌های شاد و خنثی می‌شوند، بلکه می‌توانند تمایزهای ظریفی میان حالات منفی چهره انسان از جمله ترس، خشم و اندوه قائل شوند.

بررسی الگوهای عصبی با اسکن fMRI

پژوهشگران با بهره‌گیری از تصویربرداری تشدید مغناطیسی کارکردی (fMRI)، فعالیت‌های عصبی سگ‌های خانگی را هنگام مشاهده تصاویر چهره انسان ثبت کردند. در این آزمایش‌ها، سگ‌ها به‌صورت بیدار، کاملاً داوطلبانه و بدون مهار فیزیکی درون دستگاه اسکنر قرار گرفتند تا واکنش‌های مغزی آن‌ها در طبیعی‌ترین حالت ممکن تحلیل شود.

این پژوهش در قالب دو مرحله مستقل اجرا شد:

• مرحله اول: بررسی پاسخ مغزی ۸ سگ خانگی در مواجهه با چهره‌های غریبه با حالات شاد و خنثی.
• مرحله دوم: ارزیابی گسترده‌تر با مشارکت ۱۲ سگ برای مقایسه پاسخ‌های عصبی به چهار حالت چهره شامل شادی، غم، خشم و ترس.

پیوند لبخند انسان با سیستم پاداش مغز سگ

تحلیل داده‌ها نشان داد که تماشای چهره‌های خندان و شاد، بخش مشخصی از مغز سگ‌ها را فعال می‌کند؛ بخشی که به‌طور مستقیم با سیستم پاداش و پیش‌بینی رویدادهای مثبت در ارتباط است. این ناحیه دقیقاً همان بخشی است که هنگام دریافت تشویقی، خوراکی یا شنیدن کلمات محبت‌آمیز از سوی صاحب سگ برانگیخته می‌شود. بدین ترتیب، دیدن شادی انسان برای مغز سگ تداعی‌کننده احساس امنیت و پاداش است.

تمایز احساس ترس از سایر حالات منفی

بزرگ‌ترین دستاورد این تحقیق زمانی مشخص شد که الگوهای عصبی مرتبط با احساسات منفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر خلاف فرضیات گذشته که تصور می‌شد سگ‌ها همه رفتارهای منفی را به شکلی یکسان پردازش می‌کنند، داده‌های ثبت‌شده نشان داد الگوی فعالیت مغزی هنگام مشاهده چهره ترسیده به‌طور کامل از حالت‌های خشمگین و غمگین متمایز است.

تفکیک عصبی حالت ترس از سایر احساسات منفی، نخستین مدرک علمی محکم بر توانایی پیچیده سگ‌ها در درک و پردازش جزئیات چهره انسان به شمار می‌رود.

محدودیت‌ها و لزوم تفسیر محتاطانه نتایج

با وجود اهمیت این یافته‌ها، محققان تأکید می‌کنند که تمایز الگوهای مغزی صرفاً اثبات‌کننده توانایی تفکیک بصری چهره‌هاست و لزوماً به این معنا نیست که سگ‌ها احساسات انسانی را عمیقاً همانند خود ما تجربه می‌کنند.

علاوه بر این، بخش عمده سگ‌های مورد مطالعه از نژاد بوردر کالی (Border Collie) بودند که به توجه بالا به دستورات انسانی شهرت دارند؛ بنابراین ممکن است سگ‌های نگهبان، خیابانی یا نژادهای دیگر در شرایط مشابه، الگوهای متفاوتی از خود نشان دهند.