درگذشت «ژو رونگ‌جی»؛ معمار الحاق چین به سازمان تجارت جهانی در ۹۷ سالگی

ژو رونگ‌جی، نخست‌وزیر اسبق چین و چهره نامدار اصلاحات ساختاری که نقشی بی‌بدیل در جهش اقتصادی و الحاق این کشور به سازمان تجارت جهانی داشت، در سن ۹۷ سالگی درگذشت.

مهندس تحول و تکنوکرات صریح‌اللهجه پکن

ژو رونگ‌جی که در میان ناظران بین‌المللی و محافل سیاسی به «رئیس ژو» (Boss Zhu) شهرت یافته بود، از برجسته‌ترین تکنوکرات‌های تاریخ معاصر چین به شمار می‌رفت. سبک مدیریتی قاطع، صراحت کلام و عدم مدارا با ناکارآمدی، او را از کادرهای سنتی حزب متمایز می‌کرد. کارشناسان اقتصادی، او را در کنار دنگ شیائوپینگ، معمار اجرایی خیزش اقتصادی چین مدرن می‌دانند.

از تبعیدهای دوران مائو تا شهرداری شانگهای

مسیر سیاسی ژو رونگ‌جی همواره هموار نبود. او در دهه ۱۹۵۰ به دلیل انتقاد از سیاست‌های اقتصادی مائو تسه‌تونگ، با برچسب‌های سیاسی مواجه و به بازآموزی اجباری فرستاده شد؛ سرنوشتی که در دوران انقلاب فرهنگی نیز بار دیگر برای او تکرار شد.

با بازگشت دنگ شیائوپینگ به قدرت، مسیر حرفه‌ای ژو دگرگون شد:

• ۱۹۸۷: انتصاب به عنوان شهردار شانگهای و کسب شهرت در مبارزه با فساد و اصلاحات کارآمد شهری.
• ۱۹۹۱: ارتقا به مقام معاون نخست‌وزیر شورای دولتی با حمایت مستقیم دنگ شیائوپینگ.
• ۱۹۹۳: عضویت در کمیته دائمی دفتر سیاسی و به دست گرفتن سکان مدیریت کلان اقتصاد کشور.
• ۱۹۹۸: تکیه بر کرسی نخست‌وزیری چین و تثبیت اصلاحات بنیادین.

اصلاحات کلیدی و نجات از بحران مالی آسیا

در سال ۱۹۹۴، ژو رونگ‌جی نظارت بر یکسان‌سازی نرخ رسمی ارز با نرخ بازار سوآپ را بر عهده گرفت. این کاهش حساب‌شده ارزش یوان، بستر لازم را برای تبدیل چین به قطب صادراتی جهان طی کمتر از یک دهه مهیا کرد. در جریان بحران مالی آسیا در سال ۱۹۹۷ نیز وی با ساماندهی ترازنامه بانک‌های دولتی، خصوصی‌سازی و ادغام شرکت‌های ناکارآمد، مانع از فروپاشی اقتصادی پکن شد.

پیوستن به سازمان تجارت جهانی؛ نقطه عطف تاریخ معاصر چین

برجسته‌ترین دستاورد دوران نخست‌وزیری ژو، دستیابی به توافق با ایالات متحده و پذیرش عضویت چین در سازمان تجارت جهانی (WTO) در سال ۲۰۰۱ بود. این الحاق زمینه‌ساز جهش خیره‌کننده تجارت خارجی این کشور شد.

دیدگاه ژو درباره هویت سیاسی و اصلاحات

بر خلاف برخی تحلیل‌های غربی، اصلاحات ژو رونگ‌جی بر پایه آزادسازی سیاسی یا کاهش تسلط حاکمیت نبود، بلکه هدف آن تقویت ظرفیت اداری دولت، انضباط مالی و حفظ انحصارات استراتژیک در بخش‌های انرژی، مخابرات و امور مالی قرار داشت.

«من گورباچف چین نیستم؛ من ژو رونگ‌جی چین هستم.»