جهش تاریخی انرژی خورشیدی؛ سبقت از باد و تأمین یک‌سوم برق جهان در سال ۲۰۲۵

رشد شتابان انرژی‌های تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی تاریخی را رقم زد؛ جایی که انرژی خورشیدی برای نخستین‌بار در تاریخ از انرژی باد پیشی گرفت و سهم کل منابع پاک در سبد برق جهانی به بیش از یک‌سوم رسید.

تأمین یک‌سوم برق جهان توسط انرژی‌های پاک

بر اساس بررسی‌های آماری بازار انرژی، کل تولید برق جهان در سال ۲۰۲۵ به رقم ۳۲ هزار و ۲۰۲ تراوات‌ساعت رسید. از این میزان، منابع تجدیدپذیر در مجموع ۱۰ هزار و ۷۴۹ تراوات‌ساعت برق تولید کردند تا سهمی معادل ۳۳.۴ درصد از کل برق جهان را به خود اختصاص دهند.

اگرچه نیروگاه‌های برق‌آبی با تولید ۴۴۷۹ تراوات‌ساعت (معادل ۱۳.۹ درصد از کل تولید جهانی) همچنان بزرگ‌ترین منبع تجدیدپذیر باقی مانده‌اند، اما بخش عمده شتاب توسعه متوجه انرژی خورشیدی بوده است.

سبقت تاریخی خورشید از باد؛ رشد ۱۱ برابری در یک دهه

یکی از چشمگیرترین دگرگونی‌های دهه اخیر، جابه‌جایی جایگاه باد و خورشید است. در سال ۲۰۱۵، تولید برق بادی (۸۳۲ تراوات‌ساعت) بیش از سه برابر برق خورشیدی (۲۵۷ تراوات‌ساعت) بود. با این حال، طی ۱۰ سال تولید برق خورشیدی تقریباً ۱۱ برابر شد و به ۲۸۱۱ تراوات‌ساعت رسید تا ۷۱ درصد از کل افزایش عرضه تجدیدپذیرها در سال ۲۰۲۵ را به تنهایی محقق کند.

پیشتازی مقتدرانه چین در بازار انرژی خورشیدی

چین با ثبت آماری خیره‌کننده، موقعیت خود را به عنوان قطب اصلی تحول انرژی پاک تثبیت کرد. این کشور به تنهایی ۴۲ درصد از کل برق خورشیدی جهان را تأمین می‌کند.

• چین: ۱۱۷۳ تراوات‌ساعت (رشد سالانه ۴۰ درصد)
• ایالات متحده آمریکا: ۳۹۳ تراوات‌ساعت (رشد سالانه ۲۸ درصد)
• هند: ۱۶۹ تراوات‌ساعت (رشد سالانه ۲۳ درصد)
• ژاپن: ۱۱۱ تراوات‌ساعت
• آلمان: ۹۲ تراوات‌ساعت

پارادوکس انرژی: چرا مصرف سوخت‌های فسیلی کاهش نیافت؟

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در بخش منابع پاک، مصرف جهانی نفت، گاز و زغال‌سنگ وارد فاز نزولی نشده است. دلیل بنیادین این وضعیت، شکاف نرخ رشد میان تقاضای کل انرژی و عرضه انرژی‌های پاک است.

در سال ۲۰۲۵، تقاضای جهانی انرژی حدود ۸.۱ اگزاژول رشد کرد، در حالی که افزایش عرضه تجدیدپذیرها حدود ۳.۲ اگزاژول بود؛ این یعنی انرژی‌های پاک تنها ۴۰ درصد از تقاضای تازه را پوشش دادند و ۶۰ درصد باقیمانده ناگزیر از منابع فسیلی تأمین شد.

برای آغاز یک گذار واقعی و کاهش مصرف سوخت‌های هیدروکربنی، شتاب استقرار فناوری‌های پاک باید به سطحی برسد که علاوه بر تأمین ۱۰۰ درصدی نیازهای نوظهور صنعتی و جمعیتی، توانایی از مدار خارج کردن نیروگاه‌های سنتی را نیز داشته باشد.