افزایش تردید متحدان آسیایی واشنگتن همزمان با تغییر موازنه قدرت در منطقه

تنش‌های فزاینده در دریای جنوبی چین و تغییر اولویت‌های راهبردی واشنگتن، متحدان سنتی ایالات متحده در شرق و جنوب شرقی آسیا را نسبت به استحکام چتر امنیتی آمریکا دچار تردیدهای اساسی کرده است.

تشدید تنش‌ها در آب‌های مورد مناقشه و فرسایش بازدارندگی

درگیری‌های اخیر میان پکن و مانیل در دریای جنوبی چین که به زخمی شدن نیروهای فیلیپینی انجامید، آزمونی جدی برای تعهدات امنیتی کاخ سفید رقم زده است. با وجود تأکید دیپلمات‌های آمریکایی بر حمایت از پیمان‌های دفاعی با قدیمی‌ترین شرکای منطقه‌ای، فرسایش منابع و کاهش ذخایر تسلیحاتی حیاتی واشنگتن—به‌ویژه سامانه‌های رهگیر پدافند هوایی—این پرسش بنیادین را برای پایتخت‌های آسیایی ایجاد کرده است که آیا ایالات متحده توان و اراده کافی برای مهار پکن را دارد یا خیر.

همزمان با این تحولات، پکن با شلیک یک فروند موشک بالستیک قاره‌پیما با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای به سوی اقیانوس آرام، نمایش قدرتی معنادار را در برابر رقبای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای به اجرا گذاشت.

رویکرد واشنگتن؛ فشارهای اقتصادی و بازنگری در ساختار دیپلماتیک

تصمیم وزارت خارجه دولت دونالد ترامپ مبنی بر تعطیلی کنسولگری‌های ایالات متحده در کشورهایی نظیر ژاپن و اندونزی با انتقادهای گسترده‌ای از سوی ناظران سیاسی روبه‌رو شده است. منتقدان بر این باورند که کاستن از ردپای دیپلماتیک و اصرار بر افزایش سهم مالی متحدان در هزینه‌های دفاعی، به تضعیف جایگاه استراتژیک واشنگتن دامن می‌زند.

تضعیف تعهدات همه‌جانبه و تمرکز بر رویکردهای انزواگرایانه، فرصت مناسبی را برای بازتعریف نظم امنیتی توسط قدرت‌های نوظهور در آسیا فراهم می‌آورد.

علاوه بر چالش‌های امنیتی، تحولات تجاری نیز فضای روابط منطقه‌ای را دستخوش تغییر کرده است:

• گسترش فشارهای تعرفه‌ای: اجرای سیاست‌های تجاری تهاجمی بر کشورهای جنوب شرقی آسیا، چهره اقتصادی واشنگتن را مخدوش کرده است.
• تثبیت نفوذ اقتصادی پکن: چین همچنان جایگاه خود را به عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری کشورهای حوزه شرق آسیا حفظ کرده است.
• تمرکز بر توافقات دوجانبه مستقیم: دگرگونی در روابط سطح بالا میان پکن و واشنگتن، کشورهای کوچک‌تر منطقه را به حاشیه رانده است.

تنوع‌بخشی به ائتلاف‌ها و بازگشت نقش‌آفرینی توکیو

در شرایطی که شرکای منطقه‌ای در بخش اقتصادی جایگزین و حمایت ملموسی از واشنگتن دریافت نمی‌کنند، به ناچار به سمت ایجاد پیوندهای نوین و چندجانبه گام برداشته‌اند. در همین راستا، دعوت فیلیپین از ژاپن برای حضور نظامی و مشارکت در رزمایش‌های مشترک دفاعی—که نخستین استقرار نظامیان ژاپنی در خاک این کشور از زمان پایان جنگ جهانی دوم به شمار می‌رود—بیانگر آغاز مرحله‌ای تازه در معادلات امنیتی قاره کهن است.