بیش از یک میلیون متقاضی در صف وام ازدواج و فرزندآوری؛ ریشه‌ها و چالش‌های شبکه بانکی

صف طولانی متقاضیان تسهیلات ازدواج و فرزندآوری به یکی از چالش‌های جدی شبکه بانکی کشور بدل شده است؛ آماری که از انتظار بیش از یک میلیون و ۱۰۰ هزار متقاضی حکایت دارد و نشان‌دهنده ناترازی عمیق میان تکالیف قانونی و توان پرداخت بانک‌ها است.

ابعاد آماری صف تسهیلات تکلیفی

بر اساس تازه‌ترین داده‌های رسمی، هم‌اکنون حدود ۶۱۴ هزار نفر در صف دریافت وام ازدواج و بیش از ۵۱۵ هزار نفر در انتظار دریافت وام فرزندآوری قرار دارند. این تسهیلات که جزو تعهدات تکلیفی شبکه بانکی به شمار می‌روند، به‌دلیل محدودیت منابع قرض‌الحسنه و روند فرسایشی اعطای وام با تأخیرهای چندماهه مواجه شده‌اند.

ریشه‌های ناترازی و کاهش توان تسهیلات‌دهی

کارشناسان و نهادهای نظارتی، انباشت تقاضا را ناشی از چند عامل ساختاری در نظام بانکی می‌دانند:

• مطالبات غیرجاری و تسهیلات معوق: عدم بازگشت به‌موقع تسهیلات کلان، چرخه نقدینگی بانک‌ها را مختل کرده است.
• انجماد منابع در دارایی‌های مازاد: تداوم شرکت‌داری و عدم واگذاری املاک و اموال غیرمولد، حجم گسترده‌ای از نقدینگی را قفل کرده است.
• انحراف در تخصیص اعتبارات: ضعف در اعتبارسنجی و هدایت بخشی از تسهیلات به بخش‌های غیرمولد، منابع حمایتی را کاهش داده است.
• فزونی تکالیف نسبت به منابع: افزایش هم‌زمان سرفصل‌های حمایتی نظیر ودیعه مسکن و فرزندآوری بدون تأمین منابع پایدار.

بانک‌ها موظف به واگذاری اموال مازاد و بازگرداندن منابع منجمد به چرخه تسهیلات خرد هستند تا صف متقاضیان وام‌های حمایتی کاهش یابد.

تبعات تورم و ضرورت اصلاح ساختار

با افزایش هزینه‌های اجاره مسکن و تشکیل خانواده، تسهیلات ازدواج برای بسیاری از جوانان از یک کمک‌هزینه ساده به عاملی تعیین‌کننده تبدیل شده است. کارشناسان معتقدند کوتاه‌شدن صف‌های انتظار، نیازمند وصول سریع‌تر مطالبات معوق، فروش اموال مازاد شبکه بانکی و نظارت دقیق بر تخصیص بهینه منابع خواهد بود.