اصلاح اقتصاد انرژی و آب؛ پیش‌شرط بنیادین رفع ناترازی و پایداری شبکه

وزیر نیرو با اشاره به اینکه ناترازی انرژی و منابع آبی ریشه در نارسایی‌های ساختار اقتصادی دارد، اصلاح هم‌زمان الگوی مصرف، افزایش ظرفیت تولید و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را تنها مسیر عبور از بحران‌های زیربنایی کشور دانست.

ریشه‌های اقتصادی ناترازی در صنعت آب و برق

چالش‌های کنونی در بخش آب و برق پیش از آنکه ماهیت فنی داشته باشند، متأثر از ساختار اقتصادی نامناسب این صنایع هستند. قیمت‌گذاری غیراقتصادی و پایین، مانع جذب سرمایه‌گذاری کافی شده و به رشد غیرمنطقی مصرف دامن زده است؛ شرایطی که موجب شده شاخص‌های شدت مصرف انرژی فاصله چشمگیری با استانداردهای جهانی داشته باشد.

«اگر امروز نگرانی‌هایی پیرامون آینده صنعت آب و برق وجود دارد، باید علت آن را در ساختار اقتصادی جست‌وجو کرد؛ زیرا بدون اصلاحات بنیادین، خطر بازگشت مداوم ناترازی‌ها همچنان پابرجا خواهد بود.»

راهبردهای مدیریت شبکه و توسعه تولید برق

مهار منحنی مصرف و کنترل رشد تقاضا با تکیه بر سه محور اصلی صورت گرفته است:

• مدیریت مصرف و مشارکت عمومی: نقش‌آفرینی مشترکان در مدیریت بار مصرفی شبکه در ساعات اوج.
• تبدیل نیروگاه‌های گازی به سیکل ترکیبی: تکمیل بخش بخار نیروگاه رودشور و پروژه‌های سیکل ترکیبی نیروگاه‌های عسلویه و فردوسی.
• نصب واحدهای نیروگاهی سریع‌النصب: استقرار این واحدها در نقاط حساس شبکه با بیش از ۷۰ درصد تجهیزات ساخت داخل.
• جهش در انرژی‌های تجدیدپذیر: هدف‌گذاری برای رساندن ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی به ۳۰ هزار مگاوات تا پایان دوره جاری.

بحران منابع آبی و ضرورت اصلاح الگوی مصرف

توسعه سازه‌های آبی به‌تنهایی پاسخگوی بحران آب کشور نیست. در شرایطی که آورد سالانه آب کشور از ۴۰۰ میلیارد مترمکعب در دو دهه گذشته به کمتر از ۱۰۰ میلیارد مترمکعب تنزل یافته، بیش از ۱۵۰ تا ۱۶۰ میلیارد مترمکعب کسری در آبخوان‌های زیرزمینی انباشته شده است.

اصلاح الگوی مصرف، به‌ویژه در بخش کشاورزی از طریق تجهیز به شیوه‌های نوین آبیاری و ارتقای بهره‌وری، کلیدی‌ترین راهکار مهار تنش آبی به شمار می‌رود. همچنین استان‌های تهران، قم و مرکزی با تنش‌های جدی روبه‌رو هستند و اجرای پروژه‌های انتقال و بهره‌برداری بهینه از ذخایر سدها همچنان با جدیت دنبال می‌شود.

کاهش هدررفت شبکه و طرح‌های پایدارسازی

تلفات در خطوط انتقال و توزیع آب فراتر از سطح استاندارد قرار دارد که بخش عمده آن ناشی از فرسودگی شبکه‌ها است. اقداماتی نظیر نصب ضربه‌گیرهای فشاری و مدیریت فشار شبکه برای ارتقای تاب‌آوری و کاهش هدررفت در دست اجرا است.

سیاست‌های بازارمحور و تعامل با بخش خصوصی

رویکرد مدیریت انرژی کشور به سمت تقویت سازوکارهای بازار و ایجاد انگیزه برای بخش خصوصی تغییر جهت داده است:

• تأمین نیاز صنایع: کاهش محدودیت برق صنایع از دو روز به یک روز در هفته و امکان فعالیت در شیفت‌های شبانه و تعطیلات.
• توسعه بورس انرژی: تعهد تأمین برق خانگی در سقف الگوی پایه و عرضه مصارف مازاد در سازوکار بازار بورس.
• تولید آب از دریا: اجرای پروژه‌های شیرین‌سازی برای تولید سالانه حدود ۲ میلیارد مترمکعب آب شیرین.
• مشارکت خرد در انرژی خورشیدی: فراهم‌سازی بستر سرمایه‌گذاری عمومی حتی با مبالغ اندک در احداث مزارع خورشیدی و نصب پنل‌های خانگی حمایتی.