افزایش ۷ برابری آمار تجرد قطعی و وجود ۱۲ میلیون جوان در سن ازدواج

تحولات جمعیتی و چالش‌های نرخ باروری در سال‌های اخیر، موضوع ازدواج و تشکیل خانواده را به یکی از مهم‌ترین سرفصل‌های سیاست‌گذاری اجتماعی و بهداشتی در کشور تبدیل کرده است.

وضعیت جوانان در سن ازدواج و آمار تجرد قطعی

بر اساس بررسی‌های آماری، در حال حاضر حدود ۱۲ میلیون جوان در سن ازدواج در کشور حضور دارند که تأمین تسهیلات و بسترهای لازم برای ازدواج آنان نیازمند برنامه‌ریزی جامع است. علاوه بر این، حدود ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در کشور در آستانه عبور از سن متعارف ازدواج بوده و در زمره افراد با تجرد قطعی دسته‌بندی می‌شوند.

سن تجرد قطعی برای زنان ۴۵ سال و برای مردان ۵۰ سال در نظر گرفته می‌شود. مقایسه داده‌های دو دهه گذشته نشان می‌دهد که شمار افراد واقع در سن تجرد قطعی با افزایش حدود ۷ برابری مواجه شده است.

عوامل تأثیرگذار بر تصمیم به ازدواج و فرزندآوری

پیمایش‌های انجام‌شده نشان می‌دهند که تمایل به تشکیل خانواده و فرزندآوری در میان جوانان همچنان در سطح بالایی قرار دارد، اما تحقق آن با موانع ساختاری مواجه است:

• تأمین مسکن مناسب به عنوان یکی از پیش‌نیازهای کلیدی تشکیل زندگی مشترک
• امنیت شغلی و ثبات اقتصادی برای اطمینان‌بخشی به زوج‌های جوان
• فرهنگ‌سازی و مشاوره‌های تخصصی پیش و پس از ازدواج

مسئله اصلی در موضوع جمعیت، تسهیل شرایط ازدواج است؛ در صورتی که جوانان از منظر اقتصادی، مسکن و امنیت شغلی تأمین باشند، تمایل بالایی به ازدواج و داشتن فرزند دوم و سوم دارند.

فاصله تولد فرزندان و خدمات درمانی ناباروری

یکی دیگر از شاخص‌های جمعیتی مورد توجه، افزایش فاصله زمانی میان وقوع ازدواج و تولد فرزند اول به میانگین ۴ سال است که ضرورت آگاهی‌بخشی درباره کاهش این فاصله را پررنگ می‌سازد.

در حوزه اقدامات درمانی و حمایتی، شمار مراکز درمان ناباروری فعال در کشور به ۱۰۰ مرکز رسیده است؛ در حالی که طبق برنامه‌ریزی‌های اولیه راه‌اندازی ۳۱ مرکز هدف‌گذاری شده بود. با این حال، گسترش پوشش بیمه‌ای و دسترسی به خدمات درمانی تنها بخشی از زنجیره حمایت‌های جمعیتی به شمار می‌رود و بهره‌گیری بهینه از پنجره جمعیتی کنونی نیازمند هم‌افزایی همه‌جانبه نهادها است.