تکرار تجربه ویتنام در واشنگتن؛ بحران راهبردی و فرسایش توان نظامی آمریکا

بازخوانی تجربه جنگ ویتنام نشان می‌دهد کاخ سفید با تکیه بر خودبزرگ‌بینی، اهداف مبهم و اتکای افراطی به برتری هوایی، بار دیگر در ورطه یک خطای راهبردی پرهزینه گرفتار شده است.

تکرار خطاهای محاسباتی و هوش بدون قضاوت

یکی از بنیادین‌ترین درس‌های تاریخ سیاست خارجی این است که نادیده گرفتن تجربیات گذشته، به تکرار فجایع پیشین ختم می‌شود. تاریخ جنگ‌های آمریکا بیانگر آن است که تکیه صرف بر نخبگان فکری و دانشگاهی بدون در نظر گرفتن قضاوت راهبردی، بارها ایالات متحده را به ورطه‌های جبران‌ناپذیر کشانده است.

کسانی که نمی‌توانند گذشته را به یاد آورند، محکوم به تکرار آن هستند. قدرت‌های بزرگ در صورت غفلت از تاریخ، در معرض فروپاشی محاسباتی قرار می‌گیرند.

شباهت‌های راهبردی جنگ ویتنام و بحران کنونی

بررسی روندهای عملیاتی و تصمیم‌گیری در واشنگتن نشان‌دهنده الگوهای مشترک میان جنگ ویتنام و درگیری با ایران است:

• اهداف مبهم و متغیر: تدوین طرح‌های نبرد توسط افراد ایدئولوژیک بدون شناخت دقیق از ساختار درونی طرف مقابل.
• تصمیم‌گیری پشت درهای بسته: حذف بحث‌های راهبردی علنی در برابر افکار عمومی، کنگره و متحدان بین‌المللی.
• توهم برتری مطلق فناوری: اتکای کامل به قدرت آتش و توان هوایی برای پایان دادن سریع به نبرد.
• فقدان تعریف مشخص از پیروزی: ناتوانی در تعیین نقطه پایان جنگ و نحوه خروج شرافتمندانه از میدان منازعه.

ضعف ساختار مدیریتی و تشدید خودبزرگ‌بینی

برخلاف گذشته که سیاستمداران دست‌کم دارای سوابق دیپلماتیک یا اجرایی قابل توجهی بودند، ترکیب کنونی دستگاه تصمیم‌گیری واشنگتن از فقر شدید تجربه اجرایی و راهبردی رنج می‌برد. انتصاب چهره‌های رسانه‌ای و غیرمتخصص در رأس نهادهای حساسی چون پنتاگون و دستگاه دیپلماسی، فرآیند تصمیم‌گیری را به نمایش‌های تبلیغاتی تبدیل کرده است.

فرسایش توان نظامی و تحلیل ذخایر تسلیحاتی

طولانی شدن روند درگیری، پیامدهای پنهان اما سنگینی برای ساختار دفاعی آمریکا به همراه داشته است:

• فشار بر زرادخانه‌های راهبردی: گزارش‌ها حاکی از کاهش چشمگیر ذخایر موشک‌های دوربرد و رهگیرهای پدافندی پاتریوت و تاد است.
• افزایش کم‌سابقه هزینه‌ها: ارائه پیشنهاد بودجه نظامی ۱.۵ تریلیون دلاری برای بازسازی ظرفیت‌های ازدست‌رفته ارتش.
• بحران انسانی و روحی: فرسودگی شدید روانی نیروهای مستقر در ناوهای جنگی پس از ماموریت‌های طولانی‌مدت بیش از ۲۵۰ روز در دریا.

بروز این چالش‌ها در خاورمیانه نه‌تنها توان بازدارندگی واشنگتن را به چالش کشیده، بلکه آسیب‌پذیری‌های امنیتی این کشور را در سایر حوزه‌های راهبردی جهان از جمله شرق آسیا و شرق اروپا به شکلی محسوس افزایش داده است.