افت جایگاه ۵ دانشگاه برتر ایرانی در رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان ۲۰۲۶

نتایج رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان در سال ۲۰۲۶ نشان‌دهنده افت جایگاه علمی ۵ دانشگاه از مجموع ۶ دانشگاه برتر ایرانی حاضر در فهرست ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان است.

وضعیت دانشگاه‌های برتر ایران در شانگهای ۲۰۲۶

بر اساس تازه‌ترین ویرایش نظام رتبه‌بندی شانگهای (ARWU)، اگرچه شمار دانشگاه‌های ایران در میان ۱۰۰۰ دانشگاه برتر جهان در عدد ۶ ثابت مانده است، اما جزئیات آماری حاکی از تضعیف رتبه دانشگاه‌های شاخص کشور نسبت به سال گذشته میلادی است.

چهار دانشگاه شامل علوم پزشکی تهران، دانشگاه تهران، شهید بهشتی و صنعتی شریف با افت حدود ۱۰۰ پله‌ای، در یک بازه رتبه‌ای پایین‌تر قرار گرفته‌اند. در این میان، دانشگاه تربیت مدرس با سقوطی ۲۰۰ پله‌ای از بازه ۷۰۱-۸۰۰ به بازه ۹۰۱-۱۰۰۰ تنزل یافته است. از سوی دیگر، دانشگاه صنعتی امیرکبیر که سال گذشته از این فهرست خارج شده بود، بار دیگر به جمع هزار دانشگاه برتر بازگشته است.

جدول تغییرات جایگاه دانشگاه‌های ایرانی

تحلیل سنجه‌ها و دلایل افت رتبه

نظام رتبه‌بندی شانگهای بر پایه ۶ شاخص کلیدی از جمله شمار برندگان جوایز معتبر بین‌المللی، تعداد پژوهشگران پراستناد، تعداد مقالات در نشریات نیچر و ساینس، مقالات نمایه‌شده در وب آو ساینس و عملکرد سرانه اعضای هیئت‌علمی ارزیابی می‌شود.

بررسی این شاخص‌ها نشان می‌دهد که افت پژوهشگران پراستناد و کاهش عملکرد علمی به ازای تعداد اعضای هیئت‌علمی، عامل اصلی تضعیف امتیاز دانشگاه‌های ایران بوده است؛ به طوری که امتیاز پژوهشگران پراستناد دانشگاه تربیت مدرس از ۶.۶ به عدد صفر سقوط کرده است.

روند بلندمدت رتبه‌بندی شانگهای بیانگر این است که حضور دانشگاه‌های ایران از ۱۳ دانشگاه در سال ۲۰۱۹ به ۶ دانشگاه در سال ۲۰۲۶ تقلیل یافته که نشان‌دهنده نیاز جدی به بازنگری در سیاست‌های ارتقای کیفی پژوهش است.