بحران بیمه کارگران ساختمانی؛ ۸۰۰ هزار کارگر در انتظار پوشش در پرخطرترین بخش کار

بحران عدم پوشش بیمه‌ای برای کارگران ساختمانی در شرایطی رو به افزایش است که این بخش بیشترین سهم را در میان حوادث مرگبار محیط‌های کاری به خود اختصاص داده است.

شکاف آماری و صف طولانی متقاضیان بیمه

بر اساس برآوردهای صنفی و رسانه‌ای، در حال حاضر بین ۵۰۰ تا ۸۰۰ هزار کارگر ساختمانی در صف انتظار دریافت بیمه قرار دارند؛ رقمی که با احتساب کارگران مشمول قطع بیمه شده، به اوج خود رسیده است. آمارهای رسمی تا پاییز ۱۴۰۴ حاکی از آن است که بالغ بر ۶۰۰ هزار کارگر ساختمانی دارای بیمه فعال بوده و نزدیک به ۱۳۰ هزار نفر نیز از مزایای مستمری بهره‌مند هستند.

با این حال، به دلیل کسری منابع و نبود شفافیت در آمارهای رسمی، هنوز فهرست واحد و به‌روزی از شمار دقیق متقاضیان واقعی، حذف‌شدگان و افراد حاضر در صف انتظار وجود ندارد.

پرخطرترین محیط شغلی کشور در آینه آمار

بخش ساختمان یکی از ناامن‌ترین حوزه‌های اشتغال در ایران به شمار می‌رود. حوادثی همچون سقوط از ارتفاع، ریزش آوار، برق‌گرفتگی و سانحه با ماشین‌آلات سنگین تهدیدات همیشگی فعالان این حوزه است.

ریشه‌های بحران در وصول منابع و ساماندهی احراز هویت

طبق سازوکار مصوب، کارگران ساختمانی تنها ۷ درصد از حق بیمه را شخصاً پرداخت کرده و ۲۷.۵ درصد باقی‌مانده باید از محل عوارض ساخت‌وساز تأمین شود. عدم وصول پایدار و کامل این سهم، مهم‌ترین دستاویز برای توقف پذیرش اعضای جدید بوده است.

بیمه اجتماعی قرار است ریسک‌های معیشتی و سلامت را میان نیروی کار، کارفرما و دولت توزیع کند؛ محروم کردن کارگران پرخطرترین بخش بازار کار از این چتر حمایتی، تمام ریسک ناشی از حوادث را مستقیماً به دوش خانواده‌های آنان منتقل می‌کند.

چالش‌های ساختاری نظام بیمه‌ای

• ناترازی منابع و مصارف: ناتوانی در وصول به موقع سهم کارفرمایی و عوارض پروانه‌های ساختمانی.
• فقدان سامانه جامع: نبود سیستم هوشمند و صنفی به منظور شناسایی دقیق کارگران واقعی از افراد غیرمرتبط.
• فرآیندهای فرساینده بازرسی: اجرای رویه‌های سنتی و زمان‌بر که منجر به حذف بیمه ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار کارگر زحمت‌کش شده است.