آزمایش‌های پیشرفته علمی و تمرینات اضطراری فضانوردان چینی در ایستگاه تیانگونگ

فضانوردان مأموریت شنژو-۲۳ چین پس از گذشت بیش از ۸۰ روز از حضور مداوم در ایستگاه فضایی «تیانگونگ»، مجموعه‌ای از پژوهش‌های علمی پیشرفته و مانورهای تخصصی واکنش به شرایط اضطراری را در مدار زمین به اجرا گذاشتند.

پژوهش‌های نورولوژیک و بررسی اثرات ریزگرانش بر مغز

سه فضانورد مستقر در ایستگاه فضایی چین—ژو یانگ‌ژو، ژانگ ژی‌یوان و لای کای‌یینگ—چندین طرح تحقیقاتی هم‌زمان را در جریان این مأموریت به پیش برده‌اند. یکی از شاخص‌ترین آزمون‌های انجام‌شده، ثبت الکتروانسفالوگرام (EEG) و ارزیابی رفتاری در محیط ریزگرانش بوده است.

این پروژه که بر حوزه «فیزیک شهودی» تمرکز دارد، اثرات حضور درازمدت در مدار را بر شبکه‌های عملکردی مغز انسان و توانایی درک پدیده‌های فیزیکی بررسی می‌کند.

پایش‌های فیزیولوژیک و ارگونومی فضایی

خدمه شنژو-۲۳ علاوه بر بررسی‌های مغزی، اقدامات متعددی را در حوزه سلامت و زیست‌پزشکی فضایی به سرانجام رساندند:

• آزمایش‌های خون و سوخت‌وساز: جمع‌آوری و پردازش نمونه‌های خونی برای پژوهش در زمینه متابولیسم استخوان، تنظیم متقابل سامانه‌های حیاتی و اُمیکس فضایی جهت ارزیابی تغییرات دستگاه اسکلتی و عصبی.
• ارگونومی و حرکت‌شناسی: تحلیل الگوهای حرکتی بدن برای بهینه‌سازی طراحی فضاپیماها و تجهیزات عملیاتی.
• روان‌شناسی و تصمیم‌گیری: سنجش ظرفیت تصمیم‌گیری در مواقع بحرانی و پایش وضعیت عاطفی طی مأموریت‌های طولانی‌مدت مداری.

تمرین‌های عملیاتی و مانورهای مقابله با بحران

بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌های اخیر به مانورهای عملیاتی اختصاص یافت. فضانوردان از طریق سامانه شبیه‌ساز الحاق و اتصال در مدار، فرآیندهای مربوط به اتصال دستی، اتصال از راه دور و تخلیه اضطراری را با موفقیت شبیه‌سازی کردند.

اجرای دومین مانور اضطراری سامانه فشار، هماهنگی عملیاتی میان خدمه مستقر در ایستگاه و پایگاه کنترل زمینی را برای مقابله با رخدادهای پیش‌بینی‌نشده ارتقا داد.

چشم‌انداز مأموریت یک‌ساله شنژو-۲۳

فضاپیمای شنژو-۲۳ در تاریخ ۴ خرداد ۱۴۰۵ (۲۴ مه ۲۰۲۶) راهی مدار زمین شد. این مأموریت با برنامه‌ریزی اقامت حدوداً یک‌ساله در ایستگاه فضایی تیانگونگ، گامی کلیدی در مسیر گردآوری داده‌ها و توسعه توانمندی‌های اکتشافات انسانی آینده به شمار می‌رود.