بحران در بازار موبایل ایران؛ جهش ۸۰ درصدی قیمت‌ها و خطر بیکاری ۱۴۰ هزار متخصص

بازار تلفن همراه کشور در ماه‌های اخیر با بحرانی کم‌سابقه، جهش شدید قیمت‌ها و اختلال در زنجیره تأمین مواجه شده است؛ وضعیتی که علاوه بر کاهش شدید توان خرید مصرف‌کنندگان، اشتغال ده‌ها هزار نفر را با تهدید روبه‌رو کرده است.

ابعاد بحران و افت شدید ارزبری صنعت موبایل

بررسی آمارهای تجاری نشان می‌دهد ارزبری بازار موبایل که در سال ۱۴۰۰ حدود ۴ میلیارد دلار بود، با افتی چشمگیر به ۱.۸ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این کاهش بیش از ۵۰ درصدی، بیانگر کوچک‌شدن ملموس بازار و افت شدید قدرت خرید اقشار مختلف جامعه است.

هم‌زمان با کاهش حجم واردات، رفتار مصرف‌کنندگان نیز تغییر یافته و دوره تعویض گوشی‌های تلفن همراه از کمتر از یک سال، اکنون به بیش از دو سال افزایش یافته است.

دلایل اصلی جهش ۳۰ تا ۸۰ درصدی قیمت‌ها

افزایش چشمگیر قیمت‌ها در بازار ناشی از هم‌پوشانی چندین چالش ساختاری، بین‌المللی و بازرگانی است که مهم‌ترین آنها در جدول زیر خلاصه شده است:

بن‌بست سیاست «واردات در قبال صادرات» و خطر بیکاری گسترده

سیاست‌های ارزی اخیر و واگذاری تأمین ارز به صادرات کالاهای غیرتخصصی نظیر چوب و پلاستیک، به دلیل عدم صدور مجوزهای نهایی ورود کالا در مبادی گمرکی با بن‌بست مواجه شده است. این وضعیت شرکت‌های واردکننده را با معضلات اداری و پرونده‌های متعدد تعزیراتی درگیر کرده است.

تداوم این بلاتکلیفی و مسدود ماندن مسیرهای رسمی واردات، می‌تواند منجر به بیکاری ۲۰ هزار نیروی کار مستقیم و ۱۲۰ هزار نفر به‌صورت غیرمستقیم شود؛ آماری که عمده آن را جوانان و متخصصان تشکیل می‌دهند.

کارشناسان و فعالان این حوزه بر این باورند که تسریع در شفاف‌سازی سیاست‌های وارداتی و رفع موانع ثبت سفارش، تنها مسیر جلوگیری از فروپاشی شبکه توزیع و تعدیل نیروهای متخصص در بازار فناوری اطلاعات کشور خواهد بود.